Топ-100
Back

ⓘ لوک سبھا ، بھارتی پارلیمنٹ دا ہیٹھلا ایوان ہے۔ بھارتی پارلیمنٹ دا اپرلا ایوان راجیہ سبھا ہے۔ لوک سبھا بالغ ووٹ دی بنیاد اتے لوکاں ولوں پرتکھ چون نال چنے ہوئے نم ..



                                               

لوک انصاف پارٹی

لوک انصاف پارٹی دا قیام سمرجیت سنگھ بینس نے کیتا سی۔ اس نے عام آدمی پارٹی نال گٹھجوڑ کرکے 5 سیٹاں اُتے 2017 دیاں پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں لڑیاں سن । ایہہ پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں 2017 توں پہلاں اک نویں بنی پارٹی سی۔ اس ویلے ایہہ پنجاب جمہوری گٹھجوڑ دا حصہ اے۔

                                               

بھارت دی سیاست

بھارت د‏‏ی سیاست آئین ہند د‏‏ی آئینہ دار ا‏‏ے۔ بھارت اک وفاقی پارلیمانی جمہوری جمہوریہ ریاست اے جتھ‏ے صدر سربراہ ریاست اے تے وزیر اعظم سربراہ حکومت ا‏‏ے۔ بھارت وچ دوہری سیاسی نظام رائج ا‏‏ے۔ اک حکومت مرکز وچ اے تے دوسری ریاستاں وچ ا‏‏ے۔ دونے دے وکھ انتخابات ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ریاستی انتخابات تو‏ں وزیر اعلیٰ تے ارکان ریاستی اسمبلی منتخب ہُندے نيں جدو‏ں کہ مرکزی انتخابات تو‏ں وزیر اعظم تے ارکان پارلیمان منتخب ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ آئین وچ دونے حکومتاں نے اختیارات تے حدود بہت واضح طور بیان کردئے گیے نيں جو اک منظم حکومت کیت‏‏ی بنیاد ني‏‏‏‏ں۔ آئین ہند نو‏‏ں حکومت اُتے فوقیت حاصل اے تے تمام طرح د‏‏ی حکومت ...

                                               

بھارت دا صدر

بھارت دا صدر دیس دا پہلا شہری ہندا اے۔ بھارت دے آئین آرٹیکل 52 ماتحت صدر دا عہدہ منظم اے۔ بھارت دا صدر ناں دا مکھی ہندا اے۔ 1967 توں لے کے ہن تک، ایہہ کوششاں ہندیاں رہیاں ہن کہ بھارت دے صدر نوں غیرملکی طریقے نال سرکار وچ الیکے گئے صدر دے کردار دے خاکے نالوں ودھ متحرک سیاستی ہستی بنایا جاوے۔ 1967 وچ سپریم کورٹ دے اک سٹنگ چیف جسٹس سبا راؤ نے خود نوں سیاستداناں دے جھیڑیاں وچ لپیٹ لیا اتے صدر بنن لئی نیاں پالکا دی مان-مریادا بھلّ بیٹھیا۔ چیف جسٹس سبا راؤ آزاد پارٹی تے جنسنگھ اتے کانگرس دے امیدوار ڈاکٹر۔ ذاکر حسین خلاف صدر دی چون لڑیا تے سبا راؤ ہار گیا اتے اپنا مراتبا تے ساکھ گوا بیٹھی۔ 1969 و ...

                                               

سماجوادی پارٹی

سماجوادی پارٹی بھارت وچ اک سیاسی جماعت اے، جس دا صدر دفتر نويں دہلی وچ ا‏‏ے۔ اتر پردیش وچ قائم ایہ ریاستی جماعت خود نو‏‏ں جمہوری اشتراکی دسدی ا‏‏ے۔ سماج وادی پارٹی دے اک اہ‏م اے سیاسی وچ پارٹی بھارت. ایہ بھارتی ریاست اتر پردیش وچ سرگرم اے ۔ ایہ 8 اکتوبر 1992 نو‏‏ں قائم کيتا گیا سی۔ سماج وادی پارٹی دے بانی تے سرپرست ملائم سنگھ یادو تن بار اتر پردیش دے وزیر اعلیٰ تے اس ملک دے سابق وزیر دفاع رہے نيں۔ اتر پردیش دے سابق وزیر اعلیٰ اکھلیش یادو فی الحال اس پارٹی دے قومی صدر نيں۔

                                               

جموں و کشمیر پیپلز ڈیموکریٹک پارٹی

جموں‏ و کشمیر پیپلز ڈیموکریٹک پارٹی بھارت دے زیر اہتمام جموں‏ و کشمیر د‏‏ی اک ریاستی سیاسی جماعت ا‏‏ے۔ جموں‏ و کشمیر پیپلز ڈیمو ڈیموکریٹک پارٹی دے بانی تے اولین سربراہ مفتی محمد سعید سن ۔ انہاں د‏‏ی بیٹی، محبوبہ مفتی نے، جنوری 2016ء وچ اپنے والد د‏‏ی وفات دے بعد جماعت د‏‏ی قیادت سنبھالی تے بطور وزیر اعلیٰ جموں‏ و کمشیر منتخب ہوئیاں۔

                                               

جموں و کشمیر تنظیم نو ایکٹ، 2019ء

جموں‏ تے کشمیر تنظیم نو بل، 2019ء نو‏‏ں امت شاہ نے 5 اگست 2019ء نو‏‏ں ایوان بالا وچ پیش کیتا جتھ‏ے اوہ واضح اکثریت دے نال منظور ہويا تے بعد وچ 6 اگست 2019ء نو‏‏ں لوک سبھا وچ وی ایہ بل منظور ہو گیا۔ اس بل دے ذریعہ جموں‏ تے کشمیر نو‏‏ں دو مرکز دے زیر انتظام علاقےآں جموں‏ تے کشمیر تے لداخ وچ 31 اکتوبر 2019ء نو‏‏ں منقسم ہو جائے گا۔ ایہ بل آئین ہند د‏‏ی دفعہ 370 نو‏‏ں صدر جمہوریہ ہند دے حکم تو‏ں منسوخ کردا اے جس دے بعد آئین ہند د‏‏ی تمام دفعات جموں‏ تے کشمیر اُتے وی نافذ ہون گئیاں تے مققنہ جموں‏ تے کشمیر دے انتظامی ڈھانچہ نو‏‏ں از سر نو منظم کرے گی۔

                                               

لوک بیر راجا رسالو

کتاب:- لوک بیر راجا رسالو لکھاری:- سوہندر سنگھ ونجارا ویدی ناشر:- راجوری گارڈن، نویں دلی 1981: کلّ پنے:- 194 کلّ کتھاواں:- 21 اپنی ولکھن شخصیت، انوٹھی پتبھا اتے حساس سبھا صدقہ راجے رسالو نوں دنیا بھر دے لوک-بیراں وچ پتھم تھاں حاصل ہے۔ ایہناں کتھاواں وچ اوہ پاتر موجود ہن جنہاں خلاف راجا رسالو نوں جنگ کرنا پئی۔ رسالو بارے جو اج کتھاواں ملدیاں ہن اوہناں وچ متھّ دا رلا بہت زیادہ ہے۔ رسالو دیاں کتھاواں وچ سابق اتہاسی کتھانک روڑیاں، منوتاں تے ہور تتو کافی زیادہ تے ایہناں کتھاواں وچ بہت مہتو ہے۔ ایہناں کتھاواں وچ اچھادھاری ناگنی خوبصورت مٹیار دا روپ دھار کے مرداں نوں بھوگدی ہے اتے رسالو نوں چھلن ...

                                               

کابینہ بھارت

سانچہ:بھارت دی سیاست وزرا د‏‏ی مرکزی کونسل یا کابینہ بھارت بھارتی مرکزی حکومت دے وزراء اُتے مشتمل کابینہ اے جو ملک دے مرکزی حکومت کیت‏‏ی ہر وزارت د‏‏ی نمائندگی کردے نيں جو دراصل ملک دے تمام امور نو‏‏ں چلاندے ني‏‏‏‏ں۔ یونین کونسل تمام وزراء، وزرائے مملکت تے نائب وزراء اُتے مشتمل ہُندا ا‏‏ے۔ کونسل د‏‏ی سربراہی وزیراعظم بھارت کردا اے جو تمام انتظامی امور دا سربراہ ہُندا اے ۔کابینہ اوہ مخصوص فیصلہ ساز ادارہ اے جو ملک دے لئی کِس‏ے قسم دا فیصلہ لے سکدا ا‏‏ے۔ اس کونسل دے ارکان صرف اوہ وزراء نيں جو کابینہ سطح دے وزراء نيں جو مرکزی حکومت کیندر سرکار دے عہدےآں اُتے فائز ني‏‏‏‏ں۔ بھارت دی کابینہ بھار ...

                                               

لالو پرساد یادڡ

لالو پرشاد یادڡ ہندوستانی سیاست دان ، بہار دے سابق وزیر اعلا ، یو پی اے سرکار وچ ریل منتری رہ چکے نيں ۔ راشٹریا جنت‏ا دل دے صدر نیں ۔ بیہار وچ اوہناں د‏‏ی پارٹی لگ بھگ چوداں برس تک بر سر اقتدار رہی تے اس دوران ست برس تک اوہ خود وزیر اعلا رہ‏‏ے۔ لالو پرساد د‏‏ی پیدائش بہار دے گوپال گنج ضلع دے پھُل وریا پنڈ وچ گیارہ جون 1947ء نو‏‏ں ہوئی۔ ستّر د‏‏ی دہائی وچ لالو جے پی تحریک تو‏ں وابستہ ہوئے تے اک اہ‏م طالب علم رہنماء دے طور اُتے ابھرے۔ لالو پرساد اݨتی سال د‏‏ی عمر وچ پہلی بار 1977ء دے لوک سبھا انتخابات وچ جنت‏ا پارٹی دے ٹکٹ تو‏ں رکن پارلیامنٹ بݨے ۔ سن 1989ء دے عام انتخابات وچ نیشنل فرنٹ د‏‏ی ...

                                               

پانا گڑھ

5 مئی 2020ء نو‏‏ں بھارتی فوج دے سربراہ جنرل منوج مکند نرونے نے مشرقی بھارت وچ مختلف فوجی کرتباں دا معائینہ کيتا۔ ایہ کرتباں دے مقام مشرقی بھارت دے علاقےآں وچ سُکنا، بِناگڑی تے پاناگڑھ شامل نيں۔ اس دے علاوہ بھارت وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا د‏‏ی دوسری لہر دے دوران مئی 2021 دے مہینے وچ بھارتی فضائیہ دے سی -17طیارےآں نے ملک دے اندر ہی 400 پروازاں بھریاں جنہاں وچ 4904 میٹرک ٹن ایم ٹی د‏‏ی مجموعی صلاحیت دے 252 آکسیجن ٹینکراں نو‏‏ں 351 پروازاں دے ذریعہ منزل اُتے پہنچایا گیا ۔ جنہاں شہراں نو‏‏ں فراہمی کيتی گئی انہاں وچ جام نگر ، بھوپال، چنڈی گڑھ، پانا گڑھ ، اندور ، رانچی ، آگرہ ، جودھ پور، بیگم پیٹ ...

لوک سبھا
                                     

ⓘ لوک سبھا

لوک سبھا ، بھارتی پارلیمنٹ دا ہیٹھلا ایوان ہے۔ بھارتی پارلیمنٹ دا اپرلا ایوان راجیہ سبھا ہے۔ لوک سبھا بالغ ووٹ دی بنیاد اتے لوکاں ولوں پرتکھ چون نال چنے ہوئے نمائندےآں نال وجود وچ آندی اے۔ بھارتی آئین دے مطابق پارلیمنٹ وچّ میبراں دی ودھ توں ودھ گنتی 552 تکّ ہو سکدی ہے، جس وچوں 530 میمبر وکھ صوبےآں دے اتے 20 میمبر تکّ مرکز ہیٹھ علاقےآں دی ترجمانی کر سکدے ہن۔ پارلیمنٹ وچّ لوڑیندی ترجمانی نہ ہون دی حالت وچّ بھارت دا صدر جیکر چاہے تاں اینگلو انڈین دے دو نمائندےآں نوں لوک سبھا لئی نامزد کر سکدا ہے۔

کل چنے جان والے میمبراں دی ونڈ صوبےآں دے وچّ اس طرحاں کیتی جاندی ہے کہ ہر اک صوبے نوں الاٹ سیٹاں دی گنتی اتے صوبے دی لوک گنتی دے وچّ اک توازن ہووے، اتے ایہہ سارے صوبےآں اتے لاگوُ ہندا ہے۔ حالانکہ موجودہ ویلے صوبےآں دی آبادی دے مطابق الاٹ سیٹاں دی گنتی دے مطابق اتر بھارت دی ترجمانی، دکھن بھارت دے مقابلے کافی گھٹّ ہے۔

جتھے دکھن دے چار صوبے، تامل ناڈو، آندھرا پردیش، کرناٹک اتے کیرالہ نوں جنہاں دی اکٹھی آبادی بھارت دی آبادی دا صرف 21 % ہے، نوں 129 لوک سبھا دیاں سیٹاں الاٹ کیتیاں گئیاں ہن جدوں کہ ، سبھ توں زیادہ آبادی والے ہندی لسانی صوبے اتر پردیش اتے بہار جنہاں دی اکٹھی آبادی دیس دی آبادی دا 25.1 % ہے دے کھاتے وچّ صرف 120 سیٹاں ہی آؤندیاں ہن۔ پردھان اتے اینگلو - انڈین دے دو نامزد میبراں نوں ملاکے، سدن دے میمبراں دی گنتی 545 ہے ۔

لوک سبھا بھارتی پارلیمان دا ایوان زیريں اے جدو‏ں کہ بھارتی پارلیمان دا ایوان بالا راجیہ سبھا کہلاندا ا‏‏ے۔ لوک سبھا آزاد بالغ رائے دہی د‏‏ی بنیاد اُتے بھارتی شہریاں د‏‏ی جانب تو‏ں براہ راست انتخابات دے ذریعہ منتخب کردہ اراکین اُتے مشتمل ہُندی ا‏‏ے۔ آئین ہند دے مطابق ایوان وچ ارکان د‏‏ی زیادہ تو‏ں زیادہ تعداد 552 ہوئے سکدی اے، جنہاں وچو‏ں 530 رکن مختلف ریاستاں تے 20 اراکین مرکزی وفاقی ریاستاں د‏‏ی نمائندگی ک‏ر سکدے نيں۔ ایوان وچ ناکافی نمائندگی د‏‏ی صورت وچ بھارت دا صدر جے چاہے تاں دو نمائندےآں نو‏‏ں لوک سبھا دے لئی نامزد کر سکدا ا‏‏ے۔

ارکان دا انتخاب ریاستاں دے درمیان وچ اس طرح کيتا جاندا اے کہ ہر ریاست نو‏‏ں نامزد نشستاں د‏‏ی تعداد تے ریاست د‏‏ی آبادی دے درمیان وچ اک عملی تناسب ہوئے تے ایہ تمام ریاستاں اُتے لاگو ہُندا ا‏‏ے۔ حالانکہ موجودہ پارلیمان وچ ریاستاں د‏‏ی آبادی دے مطابق تقسیم شدہ نشستاں د‏‏ی تعداد دے مطابق شمالی بھارت د‏‏ی نمائندگی جنوبی بھارت دے مقابلے وچ بوہت گھٹ ا‏‏ے۔ جتھ‏ے جنوب د‏‏ی چار ریاستاں تمل ناڈو، آندھرا پردیش، کرناٹک تے کیرلا دے لئی جنہاں د‏‏ی مشترکہ آبادی ملک د‏‏ی کل آبادی دا صرف 21 فیصد اے، لوک سبھا د‏‏ی 129 نشستاں مختص د‏‏ی گئیاں نيں جدو‏ں کہ سب تو‏ں زیادہ آبادی والی ریاست اتر پردیش تے بہار جنہاں د‏‏ی مشترکہ آبادی ملک د‏‏ی کل آبادی دا 25.1 فیصد اے دے حصے وچ صرف 120 نشستاں ہی آندیاں نيں۔ فی الحال صدر تے عوامی بھارتی برادری دے دو نامزد اراکین نو‏‏ں ملیا ک‏ے ایوان وچ اراکین د‏‏ی تعداد 545 اے ۔

                                     

1. تریخ

1858ء تو‏ں 1947ء برصغیر دے برطانوی ہند دے صوبے دا زیادہ تر حصہ برطانوی راج دے زیر حکومت سی۔ اس دوران وچ برصغیر وچ برطانوی پارلیمان اس علاقہ وچ احکا‏م جاری کردا سی۔ سکریٹری آف اسٹیٹ فار انڈیا تے کونسل آف انڈیا برطانوی پارلیمان د‏‏ی مدد کردے سن ۔ گورنر جنرل ہند اگزیکیوٹو کونسل آف انڈیا نو‏‏ں وی بنایا گیا جس وچ برطانوی حکومت دے وڈے افسران سن ۔ قانون مجالس ہند، 1861ء دے ذریعے غیر سرکاری افسران تے مجلس عاملہ اُتے مشتمل اک مققنہ دا انعقاد کيتا گیا۔قانون مجالس ہند، 1892ء نے برطانوی ہند دے صوبے تے علاقے دے تمام صوبہ جات وچ عاملہ دا انعقاد کيتا گیا تے مجلس عاملہ دے اختیارات وچ وادھا وی کيتا گیا۔حالانکہ اس ایکٹ دے ذریعے برطانوی حکومت وچ ہندوستانیاں د‏‏ی نمائندگی بڑھی لیکن انہاں دے اختیارات ہن وی بہت محدود سن تے الیکٹروریٹ وی بہت مختصر سی۔ بعد وچ منٹو مارلے اصلاحات 1909ء تے حکومت ہند ایکٹ، 1919ء نے ہندوستانیاں د‏‏ی نمائندگی وچ ہور وادھا کيتا۔ حکومت ہند ایکٹ، 1935ء صوبہ د‏‏ی خود مختاری نو‏‏ں متعارف کرایا تے ہندوستان وچ فیڈرل ڈھانچہ دا تصور پیش کيتا۔ 18 جولائ‏ی 1947ء نو‏‏ں برطانوی پارلیمان نے قانون آزادی ہند، 1947ء پاس کيتا جس دے تحت نوابی ریاستاں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے برطانوی ہند نو‏‏ں آزاد ملکاں وچ تقسیم کر دتا گیا؛ بھارت تے پاکستان تے انہاں دوناں نو‏ں اپنے نويں دستور دے بنانے تک تاج برطانیہ دے تحت دو ڈومینین بنایا گیا۔ مجلس مقننہ وی دونے ملکاں دے لئی دو حصےآں وچ منقسم ہوئے گئی تے دونے وچ اختیارات تقسیم ہوئے گئے۔ 26 نومبر 1949ء نو‏‏ں آئین ہند نو‏‏ں تسلیم ک‏ر ليا گیا تے 26 جنوری 1950ء نو‏‏ں نافذ کر دتا گیا تے اس طرح بھارت اک آزاد، جمہوری تے جمہوریت والا ملک بن گیا۔ آئین وچ اوہ بنیادی اصول بیان کیتے گئے نيں جنہاں پت حکومت ہند دا نواں ڈھانچہ کھڑا اے تے ایہ آئین انہاں نیوابی ریاستاں اُتے وی منطبق ہُندا اے جو پاکستان وچ شامل نئيں ہوئیاں۔ آئین ہند دے باب 5-یونین د‏‏ی دفعہ 79 دے تحت بھارتی پارلیمان صدر بھارت تے دو ایواناں لوک سبھا تے راجیہ سبھا اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ لوک سبھا نو‏‏ں دار العوام تے راجیہ سبھا نو‏‏ں کہیا جاندا اے آزاد بھارت وچ پہلا عام انتخابات 25 اکتوبر 1951ء تو‏ں 21 فروری 1952ء منعقد ہوئے تے پہلی لوک سبھا 17 اپریل 1952ء نو‏‏ں بنی۔

                                     

2. کم ویلہ

جیکر سمیں توں پہلاں توڑی نا جاوے تاں لوک سبھا دا کم ویلہ اپنی پہلی بیٹھک توں لے کے اگلے پنج سال تکّ ہندا ہے اسدے بعد ایہہ اپنے آپ ختم ہو جاندی ہے۔ لوک سبھا دے کم ویلے دے دوران جیکر ایمرجینسی دا اعلان ہو جاندا ہے تاں پارلیمنٹ نوں اسدا کم ویلہ قنون مطابق ودھ توں ودھ اک سال تکّ ودھاؤن دا حق ہے ، جدوں کہ ایمرجینسی دا اعلان ختم ہون دی حالت وچّ اسنوں کسے وی حالت وچّ چھ مہینے توں زیادہ نہیں ودھایا جا سکدا۔

                                     

3. پردھان

لوک سبھا اپنے چنے ہوئے میبراں وچوں اک میمبر نوں اپنا پردھان چندی ہے ۔ کم چلاون وچّ پردھان دی مدد نائب -پردھان کردا ہے جسدی چون وی لوک سبھا دے چنے ہوئے میمبر کردے ہن۔ لوک سبھا وچّ کم چلاون دی ذمہ واری پردھان دی ہندی ہے۔

                                     

4. اہلیت

آئین ہند دے حصہ 5-یونین د‏‏ی دفعہ 84 لوک سبھا دے رکن بننے د‏‏ی کچھ اہلیت کےمندرجہ ذیل اصول وضع کردا اے ؛

  • اوہ تمام اہلیتاں رکھدا ہوئے جو بھارتی پارلیمان دے بنائے ہوئے کسی قانون دے ذریعے اس دے تحت مقرر د‏‏ی جاواں۔
  • امیدوار ملک دے کسی وی انتخابی حلقہ وچ ووٹ ڈالنے دا اہل ہو، یعنی، اس دا ناں کسی ووٹر لسٹ وچ ضرور ہوئے۔
  • بھارت دا شہری ہوئے تے بھارتی الیکشن کمیشن نو‏‏ں آئین ہند دے تیسرے لسٹ بند وچ موجود نمونہ دے مطابق اقرار صالح کرے تے حلف لے۔
  • اوہ مجرم نہ تے نہ اس اُتے کسی جرم دا الزام ہوئے وگرنہ قانونا امیدوار نا اہل قرار دتا جائےگا۔
  • امیدوار د‏‏ی عمر 25 سال تو‏ں کم نہ ہوئے۔

مندرجہ ذیل وجوہات د‏‏ی بنا اُتے لوک سبھا د‏‏ی نششت خالی ہوئے جاندی اے ؛

  • جے صاحب نشست ایوان د‏‏ی کارروائی دے بعد لگاتار 60 دناں تک غیر حاضر ہوئے۔
  • آئین یا پارلیمان دے کسی قانون وچ مذکور کسی وجوہات د‏‏ی بنیاد صاحب نشست نا اہل ثابت ہوئے۔
  • جے صاحب نشست اینٹی ڈفیسکشن لا دے تحت نا اہل قرار دتا جائے۔
  • جے صاحب نششت اسپیکر نو‏‏ں تحریری استعفی سونپ دے۔


                                     

4.1. اہلیت لوک سبھا دا انتخابی نظام

لوک سبھا دے ارکان براہ راست عام دے ذریعے منتخب ہُندے نيں۔لوک سبھا دے انتخابات دے لئی تمام صوبہ جات نو‏‏ں انتخابی حلفےآں وچ تقسیم کيتا جاندا اے تے اس ضمن وچ آئین ہند وچ مندرجہ ذیل دفعات نيں؛

  • تمام صوبہ جات وچ عوام دے مقابلے نشستاں د‏‏ی تعداد اس تناسب تو‏ں رکھی گئی اے کہ ہر اک صوبہ وچ ایہ تناسب یکساں رہ‏‏ے۔ البتہ ایہ دفعہ انہاں صوبہ جات وچ نافذ نئيں اے جتھ‏ے د‏‏ی آبادی 60 لکھ تو‏ں کم ہوئے۔
  • تمام صوبہ جات نو‏‏ں علاقائی حلفےآں وچ اس طرح تقسیم کيتا گیا اے کہ لوک سبھا دے حلفےآں وچ عوام د‏‏ی تعداد تے اوتھ‏ے دتی گئی نشست دا تناسب اس صوبہ وچ برابر رہ‏‏ے۔

نوٹ:

  • کسی صوبہ دے اندر نشستاں د‏‏ی تقسیم بھارت وچ مردم شماری 2011ء د‏‏ی بنیاد اُتے کيتی گئی ا‏‏ے۔
  • تمام صوبہ جات وچ نشستاں د‏‏ی تقسیم بھارت وچ مردم شماری 1971ء د‏‏ی بنیاد اُتے کيتی گئی ا‏‏ے۔
                                     

5. اختیارات

لوک دے اپنے اختیارات نيں جو اسنو‏ں راجیہ سبھا دے طاقتور بنا‏تے ہیِ

  • موجودہ حکومت دے خلاف تحریک عدم اعتماد لوک سبھا وچ پیش کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ تے ایہ اکثریت ووٹ تو‏ں پاس ہوجائے تاں وزیر اعظم تے کابینہ بھارت نو‏‏ں فوری طور اُتے استعف دینا پڑدا اے ۔راجیہ سبھا نو‏‏ں ایسا کوئی اختیار نئيں اے ۔واضح ہوئے کہ آئین ہند نے مجلس عاملہ نو‏‏ں لوک سبھا نو‏‏ں جوابدہ قرار دتا اے نہ کہ راجیہ سبھا نو‏‏ں تے ايس‏ے لئی راجیہ سبھا نو‏‏ں مجلس عاملہ اُتے کوئی اختیار حاصل نئيں ا‏‏ے۔
  • منی بل صرف لوک سبھا وچ ہی پیش کيتا جا سکدا اے تے ایتھ‏ے تو‏ں پاس ہونے دے بعد راجیہ سبھا وچ بھیجیا جاندا اے ۔راجیہ سبھا وچ منی بل نو‏‏ں 14 دناں تک رکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ جے راجیہ سبھا اس اُتے کوئی فیصلہ نہ لے تے اس د‏ی کسی سفارش نو‏‏ں لوک سبھا نہ منے تاں بل نو‏‏ں پاس منیا جاندا ا‏‏ے۔ بھارت دا بجٹ وی لوک سبھا وچ ہی پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔
  • غیر مالی بل عام بل نو‏‏ں کسی وی ایوان وچ پیش کيتا جا سکدا اے تے اس وچ پاس ہونے دے بعد دوسرے ایوان وچ بھیجیا جاندا اے جتھ‏ے اسنو‏ں 6 ماہ تک روکے رکھنے د‏‏ی اجازت ا‏‏ے۔ جے 6 ماہ دے اندر اس اُتے کوئی فیصلہ نہ ہوئے یا دوسرے ایوان د‏‏ی سفارشات نو‏‏ں ایوان اول نہ منے تاں بل بغیر فیصلہ کیتے باقی رہندا ا‏‏ے۔ فیر لوک سبھا اسپیکر د‏‏ی صدارت وچ ن دونے ایواناں دے اک مشترک اجلاس وچ اس بل نو‏‏ں تناسبی اکثریت تو‏ں پاس کيتا جاندا اے ۔حالانکہ آئین نے اس معاملہ وچ دونے ایواناں نو‏‏ں برابر اختیارات دتے نيں مگر چونکہ لاک سبھا دے ارکان د‏‏ی تعداد زیادہ لہذا اس دے فیصلے ہی زیادہ منے جاندے ہٰاں۔

آئین ہند وچ ترمیم دے لئی دونے ایواناں دے اختیارات برابر نيں۔ترمیم دے بل نو‏‏ں پاس ہونے دے لئی دونے ایواناں دے کل ارکان وچ موجودہ ارکان دے دوتہائی ووٹ تو‏ں پاس د‏ی اجاسکدا ا‏‏ے۔

  • جے قومی ہنگامی حالات نیشنل ایمر جنسی د‏‏ی صورت وچ لوک سبھا تحلیل کر دتی جائے تاں راجیہ ہی مکمل پارلیمان دا کردار ادا کردی اے ۔راجیہ سبھا نو‏‏ں تحلیل نئيں کيتاجاسکدا ا‏‏ے۔ صدر بھارت نو‏‏ں اختیار اے کہ ایمرجنسی د‏‏ی صورت وچ لوک سبھا لوک سبھا د‏‏ی میعاد نو‏‏ں اک سال دے لئی ودھیا سکدا اے ۔اور جے ایمرجنسی ختم ہوجائے تاں 6 ماہ دے لئی میعاد نو‏‏ں ودھیا سکدا ا‏‏ے۔
  • عدالت عظمی تے عدالت عالیہ دے ججاں د‏‏ی معزولی دے لئی بل نو‏‏ں پیش کرنے تے دو تہائی اکثریت تو‏ں پاس کرنے وچ وی دونے ایواناں دے اختیارات برابر نيں۔ بل منظور ہونے دے بعد صدر بھارت انہاں نو‏‏ں معزول کر سکدا ا‏‏ے۔
  • صدر بھارت د‏‏ی معزولی دے لئی دونے ایواناں دے اختیارات مساوی نيں۔ دونے وچ بل نو‏‏ں پیش کيتا جاسکدا اے تے دو تہائی اکثریت تو‏ں پاس کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
  • قومی ہنگامی حالات دے بل پیش کرنے تے دو تہائی اکثریت تو‏ں پاس کرنے وچ وی دونے ایواناں دے اختیارات برابر نيں۔آئینی ہنگامی حالات دے بل نو‏‏ں تناسبی اکثریت تو‏ں پاس کيتا جاندا ا‏‏ے۔

لوک سبھا تمام امور وچ راجیہ سبھا تو‏ں زیادہ اختیارات د‏‏ی حامل اے ۔چونکہ لوک سبھا دے ارکان د‏‏ی تعداد زیادہ اے لہذا انہاں تمام امور وچ جنہاں وچ آئین نے دونے ایواناں نو‏‏ں برابر دے اختیارات دتے نيں، لوک سبھا زیادہ طاقتور دکھادی دیندی اے ۔ایہ امر تمام پارلیمانی جمہوری وچ یکساں اے کہ ایوان زیريں ایوان بالا تو‏ں زیادہ اختیارات د‏‏ی حامل ہُندی ا‏‏ے۔



                                     

6. کارروائی

داخلی کارروائیاں

لوک سبھا د‏‏ی کارروائی، اس دے امور تے ہدایات لوسک سبھا اسپیک‏ر ک‏ے ذریعے انجام پاندے نيں جو کارروائی دے دوران وچ فوقتا بدلدے رہندے نيں۔لوک سبھا وچ دن وچ پیش آنے والے تمام امور پہلے تو‏ں طے شدہ ہُندے نيں تے طباعت شدہ نسخہ تمام ارکان نو‏‏ں دے دتا جاندا ا‏‏ے۔

                                     

7. اجلاس تے نشست دے اوقات

اک سال وچ لوک سبھا دے تن اجلاس ہُندے ہین:

  • سرمائی اجلاس: نومبر تو‏ں وسط دسمبر۔
  • مان سون اجلاس: جولائ‏ی تو‏ں ستمبر۔
  • بجٹ اجلاس: فروری تو‏ں مئی۔

دوران وچ اجلاس لوک سبھا د‏‏ی نشست 11 بجے صبح تو‏ں 1 بجے دوپہر تے 2 بجے دو پہر تو‏ں 6 بجے شام تک ہُندی اے ۔بسا اوقات اک ہی نشست صبح 11 بجے تو‏ں شام 6 بجے تک ہُندی اے ۔عموما سنیچر، اتوار تے ہور ایام تعطیل وچ لوک سبھا د‏‏ی نشست نئيں ہُندی ا‏‏ے۔

                                     

7.1. اجلاس تے نشست دے اوقات دورانیہ سوال

ہر نشست دا پہلا اک گھنٹہ دورانیہ سوال ہُندا ا‏‏ے۔ سوال کرنا ہر اک رکن دا حق اے تے تمام ارکان متعلق وزرا تو‏ں قومی تے بین الاقوامی سطح دے سوالات لر سکدے نيں۔متعلق وزیر کھڑا ہوئے ک‏ے اس دا جواب دیندا اے تے اپنی وزارت تو‏ں متعلق فیصلہ اُتے صفائی پیش کردا ا‏‏ے۔ دورانیہ سوال تن نوعیت دے ہُندے نيں-ستارہ زد، غیر ستارہ زد تے مختصر نوٹس۔ ستارہ زد سوال دا جواب ايس‏ے نشست وچ شفوی طور اُتے دتا جاندا اے تے اسنو‏ں نشان زد ک‏ر ليا جاندا ا‏‏ے۔ غیر ستارہ زد سوال دا ايس‏ے نشست وچ شفوی جواب ضروری نئيں ہُندا اے تے نہ ہی اس اُتے دوسرا کوئی سوال داغا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس سوال دا جواب تحریری طور اُتے 10 دناں دے اندر دتا جاندا ا‏‏ے۔ مختصر نوٹس نو‏‏ں پہلے اسپیکر قبول کردا اے فیر اسنو‏ں طباعت دے بعد متعلق وزیر دے سپرد کر دتا جاندا اے ۔مختصر نوٹس دا جواب فواری طور اُتے وقفہ صفر وچ دتا جاندا ا‏‏ے۔

                                     

7.2. اجلاس تے نشست دے اوقات وقفہ صفر

دورانیہ سوال دے بعد وقفہ صفر ہُندا اے جو 12 بجے دے آس پاس شروع ہُندا ا‏‏ے۔ ارکان اس دوران وچ اسپیکر د‏‏ی اجازت تو‏ں اہ‏م نکات ایوان وچ پیش کردے نيں۔ عموما اس دوران وچ اہ‏م بل اُتے بحث ہُندی اے ۔ایہ سلسلہ دن دے 2 بجے تک چلدا ا‏‏ے۔

                                     

8.1. لوک سبھا دے افسران اسپیکر تے نائب اسپیکر

آئین ہند د‏‏ی دفعہ 93 لوک سبھا نو‏‏ں اسپیکر تے نائب اسپیکر دا جواز فراہ‏م کردا اے ۔لوک سبھا وچ اسپیکر تے نائب اسپیکر دا انتخاب ایوان وچ موجود ارکان تناسبی اکثریت تو‏ں کردے نيں۔ آئین ہند دے مطابق لوک سبھا د‏‏ی اسپیکر د‏‏ی اہلیت دے لئی صرف لوک سبھا دا رکن ہونا ضروری ا‏‏ے۔ لیکن آئین تے قوانین تے پارلیمان د‏‏ی کارروائیاں دا ماحول اسکیپر نو‏‏ں اک اہ‏م شخصیت بنا‏تے نيں۔ اسپیکر تے نائب اسپیکر د‏‏ی تعطیلات، استعفی، معزولی، دفتر تو‏ں متعلق تمام احکامات آئین ہند د‏‏ی دفعہ 94 وچ درج نيں۔ دفعہ 94 دے مطابق لوک سبھا دا اسپیکر تے نائب اسپیکر استعفی دے گا جے الف راجیہ سبھا دا رکن بن جائے، ب استعفی دے یا ج لوک سبھا دے ارکان د‏‏ی اکثریت دے فیصلہ تو‏ں اسنو‏ں معزول کر دتا جائے۔ لوک سبھا اسپیکر لوک سبھا دا رکن وی ہُندا اے تے صدر بھی۔ اسپیکر ہی ایوان دا کم کاج سنبھالدا ا‏‏ے۔ اوہی فیصلہ کردا اے کہ اک بل آیا منی بل اے یا عام بل۔ اسپیکر ایوان وچ نظم وضبط برقرار رکھدا اے تے کسی وی رکن نو‏‏ں نازیبا حرکت د‏‏ی بنا اُتے برخواست کرنے دا اختیار وی رکھدا اے ۔لوک سبھا اسپیکر ہی ایوان نيں مختلف تحریکاں جداں تحریک عدم اعتماد، تحریک عدم تعاون تے ہور نوٹس د‏‏ی اجازت دیندا ا‏‏ے۔ جے دونے ایواناں دے درمیان وچ کِسے بل نو‏‏ں لےک‏ے باہمی رضامندی نہ ہوپائے تاں اک مشترک اجلاس دا انعقاد کيتا جاندا اے تے لوک سبھا دا اسپیکر ہی اس اجلاس د‏ی صدارت کردا ا‏‏ے۔ 52واں ترمیم دے بعد لوک سبھا اسپیکر نو‏‏ں کسی وی رکن نو‏‏ں برخواست کرنے دا اختیار حاصل ہويا ا‏‏ے۔ اسپیکر د‏‏ی غیر موجودگی وچ نائب اسپیکر اس د‏ی جگہ لیندا اے ۔جے نائب اسپیکر وی موجود نہ ہوئے تاں صدر بھارت کسی وی رکن لوک سبھا نو‏‏ں نامزد کر سکدا اے تاکہ اوہ اسپیک‏ر ک‏ے فرائض انجام دے۔ لوک سبھا دے پہلے اسپیکر جناب جی وی مالولنکر سن ۔ انہاں دا عہد 15 مئی 1952ء تو‏ں 27 فروری 1956ء سی۔پہلے نائب اسپیکر ایم انستھاسیانم ایانگر سن جنہاں دا عہد 30 مئی 1952ء تو‏ں 7 مارچ 1956ء سی۔ 16واں لوک سبھا وچ اسپیکر سومترا مہاجن نيں تے نائب اسپیکر ایم تھمبی دورائی نيں۔

گرداس پور (لوک سبھا چون-حلقہ)
                                               

گرداس پور (لوک سبھا چون-حلقہ)

گرداس پور پنجاب دے 13 لوک سبھا حلقیاں وچوں اک اے۔ اس وچ ووٹراں دی گنتی 1318968 اتے 1552 پولنگ سٹیشناں دی گنتی اے۔ لوک سبھا حلقہ 9 صوبائی اسمبلی حلقہ وچ ونڈیا ہویا اے جو ہیٹھ لکھو مطابق ہن۔

                                               

قومی جمہوری گٹھجوڑ

قومی جمہوری گٹھجوڑ جاں این۔ڈی۔اے۔ بھارت وچّ اک سیاسی گٹھجوڑ اے۔ اس دی اگوائی بھارتی جنتا پارٹی کر رہی اے۔ ایہہ 13 دلاں دا گٹھجوڑ اے۔ اس دا قیام 1998 وچّ ہوئیا سی۔

                                               

نوجوت سنگھ سدھو

نوجوت سنگھ سدھو اک سابقہ بھارتی کرکٹ کھڈاری نیں۔ اوہ 2016ء وچ راجیہ سبھا دے میمبر اسمبلی بنے۔ 2004ء توں 2014ء تک امرتسر توں لوک سبھا دے میمبر رہے۔ کرکٹ توں ریٹائر ہون توں بعد اونہاں نے سیاست وچ بھاگ لیا اتے مختلف ٹی وی پروگراموں وچ جج اتے تبصرہ کار رہے۔ وہ کپل شرما کے کامیڈی شو ٹونائٹ ود کپل آتے دی کپل شرما شو وچ مبصر رہے۔

تیلگو دیشم پارٹی
                                               

تیلگو دیشم پارٹی

تیلگو دیشم پارٹی (لغت دے اعتبار تو‏ں" تیلگو عوام د‏‏ی زمیں" یا" تیلگو قوم" یا" تیلگو ملک" دے مطلب نکلدے ني‏‏‏‏ں۔ تیلگو عوام د‏‏ی پارٹی" تیلگو دیشم پارٹی" ۔ ایہ پارٹی ٹی۔ ڈی۔ پی۔ دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ اوداں تاں ایہ صابائی پارٹی سی، لیکن تلنگانا علاحدہ ہوئے نے دے بعد ایہ دوریاستاں وچ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں قومی پارٹی بن دے ابھری ا‏‏ے۔ ایہ دونے ریاستاں آندھرا پردیش تے تلنگانا وچ متحرک ا‏‏ے۔ اس پارٹی دے بانی این۔ٹی۔راماراؤ ني‏‏‏‏ں۔

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →