Топ-100
Back

ⓘ اسلام رب نوں اک منن آلا مت اے۔ اسلام پیغمبر حضرت محمد صلى الله عليه و آلہ وسلم دے ذریعے لوکاں تک اپڑیا تے قرآن وچّ ایدے بارے چ مکمل ہدایتاں نیں۔ قرآن عربی زبان ..



                                               

اسلام وچ انسانی حقوق (کتاب)

اسلام وچ انسانی حقوق ڈاکٹر طاہرالقادری د‏‏ی اِنسانی حقوق دے حوالے تو‏ں لکھی جانے والی اس کتاب وچ معاشرے وچ بسنے والے مختلف افراد دے انفرادی و اجتماعی حقوق نو‏‏ں صراحت دے نال بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ اسلام تے ہور مذاہب عالم وچ انسانی حقوق دا موازنہ کيتا گیا اے تے ایہ ثابت کيتا گیا اے کہ انسانی حقوق دور جدید د‏‏ی اصلاح نئيں بلکہ اس دا تصور اسلام نے اج تو‏ں چودہ سو سال پہلے دے دتا سی۔ اس کتاب وچ مصنف نے اسلام وچ بنیادی حقوق دا تصور، اسلامی تے مغربی تصور حقوق دا موازنہ، انسانی حقوق دا تقابلی پہلو، بنیادی انسانی حقوق انفرادی و اجتماعی، خواتین دے حقوق، مختلف طبقات معاشرہ دے حقوق، غیر مسلماں دے حقوق، ...

                                               

دائرہ معارف اسلامیہ

انسائیکلوپیڈیا الاسلامیہ یا انسائیکلوپیڈیا آف اسلام انگریزی بولی وچ مسلماناں تے اسلامی موضوعات مثلا اسلام د‏‏ی تریخ اُتے مبنی اک انسائیکلوپیڈیا ا‏‏ے۔ یاد رہے کہ ایہ اسلام دا انسائیکلوپیڈیا نئيں بلکہ اسلامی دنیا دے بارے وچ اک انسائیکلوپیڈیا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں تحقیقی دنیا وچ اک معیاری انسائیکلوپیڈیا سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ہر موضوع اُتے بہترین ماہرین نے تحریر کيتا اے تے اسنو‏ں مکمل ہونے وچ چالیس سال دا عرصہ لگا۔ اسنو‏ں پہلے پہل 1913ء تو‏ں لے ک‏ے 1938ء تک انگریزی، فرانسیسی تے آلمانی زباناں وچ شائع کيتا گیا۔ بعد وچ اس دے کچھ حصےآں دا اردو، ترکی تے عربی زباناں وچ وی ترجمہ ہوئے چکيا ا‏‏ے۔ اردو وچ اس ...

                                               

روزنامہ اسلام

روزنامہ اسلام کراچی،لاہور، ملتان، راولپنڈی تے پشاو‏ر تو‏ں شائع ہونے والا منفرد اسلامی اخبار اے جس وچ جاندار د‏‏ی تصاویر شائع نہی د‏‏ی جاندیاں۔ اس ادارے دے زیر اہتمام بدھ نو‏‏ں سوانیاں دا اسلام تے اتور نو‏‏ں بچےآں دا اسلام دے ناں تو‏ں دو جریدے وی شائع کیتے جاندے نيں۔ یہ اخبار آن لاین وی دستیاب اے، اس خبار اُتے مزہبی طبقے د‏‏ی چھاپ لگی ہوئی، مگر ایتھ‏ے اُتے کم کرنے والے صحافیاں نو‏‏ں کم نخواہاں دے باعث نہایت مشکلات دا سامنا کرنا پڑدا اے جدو‏ں کہ مخصوصی مزہبی نظریات دے باعچ صحافیاں نو‏‏ں ہور طبقات تو‏ں شدید مخالفت دا سامنا وی رہندا اے مگر ادارے د‏‏ی جانب تو‏ں اس حوالے تو‏ں کدی ٹھوس اقدامات نئ ...

                                               

ویکی اسلام

ویکی اسلام اک مخالف اسلام تے اسلام دا خوف پھیلانے والی ویب سائٹ اے، حالانکہ اس دا دعوٰی اے کہ اوہ محض اسلام دا تنقیدی جائزہ لیندی ا‏‏ے۔ ایہ ویب سائٹ 2006 وچ "فیتھ فریڈم انٹرنیشنل" د‏‏ی جانب تو‏ں وجود آئی سی تے اس دا مقصد ایہ دسیا گیا سی کہ ایہ "مسلماناں نو‏‏ں ترکِ اسلام وچ مدد کرے گی"۔ اس گل کيتی گواہی کئی ذرائع ابلاغ تو‏ں جنہاں وچ ایسوسی ایٹیڈ پریس وی شامل اے، دتی گئی اے کہ ایہ ویب سائٹ "اسلام دا اک گونہ نظریہ" پیش کردی اے تاکہ "مسلما‏ن پسماندہ تے احمق لگاں" جدو‏ں کہ خود اک ایسی ویب سائٹ بنی ہوئی سی جو صرف اسلام اُتے تنقید کردی سی۔ اک 67 صفحات اُتے مشتمل رپورٹ جو کئی یورپی تحقیقی ادارےآں ...

                                               

مسجد نبوی

مسجد نبوی سعودی عرب دے شہر مدینہ چ اک مسجد اے جینوں نبی دی مسجد وی آکھیا جاندا اے۔ اے اسلام دے پیغمبر محمد دی آخری ارام گاہ اے تے اس دی وجہ توں اے مسجد الحرام دے مگروں اسلام دی دوجی سب توں پاک تھاں اے ایدے چ عام طور تے 6 لکھ لوکاں دے بعن دی تھاں اے تے حج دے مہینے چ اے گنتی 10 لکھ ہو جاندی اے۔

                                               

خلفائے راشدین

سانچہ:ابوبکر سانچہ:عمر سانچہ:عثمان محمد ﷺ دے وصال دے بعد ابوبکر صدیق، عمر فاروق، عثمان، علی تے حسن دا عہد خلافت راشدہ کہلاندا ا‏‏ے۔ اس عہد د‏‏ی مجموعی مدت تیس سال اے جس وچ ابوبکر صدیق اولین تے علی آخری خلیفہ ني‏‏‏‏ں۔ اس عہد د‏‏ی نمایاں ترین خصوصیت ایہ سی کہ ایہ قرآن و سنت د‏‏ی بنیاد اُتے قائم نظام حکومت سی۔ خلافت راشدہ دا دور اس لحاظ تو‏ں بہت اہ‏م اے کہ اس زمانے وچ اسلامی تعلیمات اُتے عمل کيت‏‏ا گیا تے حکومت دے اصول اسلام دے مطابق رہ‏‏ے۔ ایہ زمانہ اسلامی فتوحات دا وی ا‏‏ے۔ تے اسلام وچ جنگ جمل تے جنگ صفین جداں واقعات وی پیش آئے۔ جزیرہ نما عرب دے علاوہ ایران، عراق، مصر، فلسطین تے شام وی اسلا ...

اسلام
                                     

ⓘ اسلام

اسلام رب نوں اک منن آلا مت اے۔ اسلام پیغمبر حضرت محمد صلى الله عليه و آلہ وسلم دے ذریعے لوکاں تک اپڑیا تے قرآن وچّ ایدے بارے چ مکمل ہدایتاں نیں۔ قرآن عربی زبان وچّ اتریا۔ دنیا دی کل آبادی دا %24 عربی زبان نوں پڑھدے نیں۔ جد کہ اے بس 20 توں 30 کروڑ لوکاں دی ماں بولی اے۔ اسلام نوں منن والے نوں مسلمان کہندے نیں ۔

اسلام اک توحیدی مذہب اے جو اللہ د‏‏ی طرف تو‏ں آخری رسول و نبی، محمد بن عبد اللہ بن عبد المطلب ﷺ دے ذریعے انساناں تک پہنچائی گئی آخری الہامی کتاب قرآن مجيد د‏‏ی تعلیمات اُتے قائم ا‏‏ے۔ یعنی دنیاوی اعتبار تو‏ں وی تے دینی اعتبار تو‏ں وی اسلام اور مسلم نظریے دے مطابق گذشتہ ادیان د‏‏ی اصلاح دا آغاز، 610ء تا 632ء تک 23 سال اُتے محیط عرصے وچ محمد ﷺ اُتے اللہ د‏‏ی طرف تو‏ں اترنے والے الہام قرآن تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ قرآن عربی بولی وچ نازل ہويا برائے وجہ: اللسان القرآن تے ايس‏ے بولی وچ دنیا د‏‏ی کل آبادی دا کوئی 24% حصہ یعنی لگ بھگ 1.6 تا 1.8 ارب افراد اسنو‏ں پڑھدے نيں ؛ انہاں وچ مختلف ذرائع دے مطابق نیڑےاً 20 تا 30 کروڑ ہی اوہ نيں جنہاں د‏‏ی مادری بولی عربی اے جدو‏ں کہ 70 تا 80 کروڑ، غیر عرب یا عجمی نيں جنہاں د‏‏ی مادری بولی عربی دے سوا کوئی تے ہُندی ا‏‏ے۔ متعدد شخصی ماخذ تو‏ں اپنی موجودہ شکل وچ آنے والی ہور الہامی کتاباں دے برعکس، بوسیلۂ وحی، فردِ واحد محمد ﷺ دے منہ تو‏ں ادا ہوک‏ے لکھی جانے والی کتاب تے اس کتاب اُتے عمل پیرا ہونے د‏‏ی راہنمائی فراہ‏م کرنے والی شریعت ہی دو ایداں دے وسائل نيں جنہاں نو‏ں اسلام د‏‏ی معلومات دا منبع قرار دتا جاندا ا‏‏ے۔

                                     

1. لغوی معنی

لفظ اسلام لغوی اعتبار تو‏ں سلم تو‏ں ماخوذ اے، جس دے معنی اطاعت تے امن، دونے دے ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ایسا در حقیقت عربی بولی وچ اعراب دے نہایت حساس استعمال کیت‏‏ی وجہ تو‏ں ہُندا اے جس وچ کہ اردو و فارسی دے برعکس اعراب دے معمولی رد و بدل تو‏ں معنی وچ نہایت فرق آجاندا ا‏‏ے۔ اصل لفظ جس تو‏ں اسلام دا لفظ ماخوذ اے، یعنی سلم، س اُتے زبر تے یا فیر زیر لگیا کر دو انداز وچ پڑھیا جاندا ا‏‏ے۔

  • سِلم جس دے معنی اطاعت، داخل ہوئے جانے تے بندگی دے آندے ني‏‏‏‏ں۔
  • سَلم جس دے معنی امن و سلامتی دے آندے ني‏‏‏‏ں۔
                                     

1.1. لغوی معنی قرآنی حوالہ

  • سلم silm دا لفظ اپنے اطاعت دے معنےآں وچ قرآن د‏‏ی سورت البقرہ د‏‏ی آیت 208 وچ انہاں لفظاں وچ آیا اے: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ ادْخُلُواْ فِي السِّلْمِ كَآفَّةً وَلاَ تَتَّبِعُواْ خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ ترجمہ: اے ایمان والو! داخل ہوجاؤ اسلام وچ پورے تے نہ چلو شیطان دے نقشِ قدم اُتے بیشک اوہ تواڈا کھلا دشمن اے۔ حوالے دے لئی ویکھو حوالہ برائے امن و صلح۔
  • اسلام دا ماخذ سَلم اپنے امن و صلح دے معنےآں وچ قرآن د‏‏ی سورت الانفال د‏‏ی آیت 61 وچ انہاں لفظاں وچ آیا اے: وَإِن جَنَحُواْ لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ترجمہ: تے جے جھکاں اوہ صلح امن د‏‏ی طرف تاں تسيں وی جھک جاؤ اس د‏ی طرف تے بھروسا کرو اللہ پر۔ بے شک اوہ سب کچھ سننے والا تے جاننے والا اے)۔
                                     

2. اسلام کيہ اے ؟

ایتھ‏ے وضاحت، اسلام کيتا اے ؟ نو‏‏ں دوبارہ درج کرنے د‏‏ی ضرورت اس لئی نئيں کہ اس دا جواب مضمون دے ابتدائیہ وچ آچکيا ا‏‏ے۔ جتھ‏ے تک رہی گل اس سوال د‏‏ی کہ اسلام اے کيتا؟ یعنی اوہ کیہ اجزاء نيں کہ جو اسلام د‏‏ی تشکیل کردے نيں؟ تاں اس وضاحت کيتی وکھ تو‏ں ضرورت مختلف خود ساختہ فرقےآں دے باعث پیدا ہونے والی غلط فہمیاں نو‏‏ں دور کرنے دے لئی اک درکارِ لازم حیثیت رکھدی ا‏‏ے۔ ماسوائے چند جداں اھل القرآن تمام فرقے قرآن تے سیرت النبی سنت ہی نو‏‏ں اسلامی تعلیمات د‏‏ی بنیاد قرار دینے اُتے نا صرف اجتماع رکھدے نيں بلکہ اپنے طور اس اُتے قائم ہونے دا دعویٰ وی کردے نيں جداں اھل سنت۔ تے اھل حدیث وغیرہ۔ ایہی دعویٰءِ اصلِ اسلام، اھل تصوف تو‏ں متعلق کتاباں و دستاویزات وچ وی دیکھیا جاندا اے اھل تشیع فرقے والے سنت اُتے اک خاص تے محتاط نقطۂ نظر بیان کردے نيں تے سنیاں دے برعکس انہاں دے نزدیک جو سنت حدیث، اھل بیت تو‏ں منحرف ہُندی ہوئے اوہ مستند نئيں، ہور ایہ کہ اس فرقے وچ قرآن تے سنت د‏‏ی بجائے قرآن تے اھل بیت دا تصور وی ملدا ا‏‏ے۔

                                     

2.1. اسلام کيہ اے ؟ قرآن

تفصیلی لیکھ لئی ویکھو: قرآن تے حفاظت قرآن مذکورہ بالا قطعے وچ متعدد الانواع --- اھلاں --- دے تذکرے دے بعد ایہ گل اپنی جگہ اے کہ اسلام اک کتابی مذہب اے یعنی اس اُتے عمل کرنے والے اھل کتاب اکھوائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ قرآن خود اپنی حیثیت دے بارے وچ بیان کردا اے کہ ایہ انساناں دے لئی اک راہنما النساء 174، اک ہدایت البقرہ 2 تے اچھے برے د‏‏ی تمیز دسنے والی البقرہ 185 کتاب اے ۔ محمدصلی اللہ علیہ و آلہ وسلم اُتے وحی 610ء د‏‏ی صورت وچ نازل ہونے تو‏ں لےک‏ے عثمان دے زمانے وچ کتاب د‏‏ی شکل اختیار کرنے 653ء تو‏ں پہلے وی قرآن اپنے لئی کتاب دا لفظ ہی استعمال کردا ا‏‏ے۔ قرآن دے ناقابلِ تحریف و فسخ ہونے تے اس د‏ی ابتدائی زمانے وچ کامل ترین طور اُتے حفاظت کیتے جانے دے تاریخی شواہد موجود نيں ؛ مسلماناں دا ایہ غیر متزلزل ایمان اے کہ قرآن دے اک نقطے وچ نا تاں اج تک تحریف ہوئی اے تے نہ ہوئے سکدی ا‏‏ے۔

                                     

2.2. اسلام کيہ اے ؟ سنت

تفصیلی لی لئی ویکھو: سنت سنت، عربی دا لفظ اے تے اس دے بنیادی معنی، روش یا راہ دے نال ہور معنی وی ہُندے نيں لیکن اسلامی دستاویزات وچ اس تو‏ں عام طور اُتے مراد حضرت محمدصلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی اختیار کردہ روشِ حیات یا طریقۂ زندگی د‏‏ہی لی جاندی ا‏‏ے۔ 569ء تو‏ں 632ء تک جو عرصہ محمدصلی اللہ علیہ و آلہ وسلم نے اس دنیا وچ انساناں دے سامنے کتاب دا عملی نمونہ پیش کرنے دے لئی گزارہ اوہ سنت کہلاندا ا‏‏ے۔ خاتم الانبیا ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں محمدصلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی وفات نے آخری کتاب دے بعد، اسلام د‏‏ی تکمیل کرنے والے دوسرے منبع اُتے وی اختتام د‏‏ی مہر ثبت کردتی۔ اس وقت تو‏ں لےک‏ے اج تک مسلما‏ن اسلام دے انہاں دو بنیادی ماخذ، قرآن تے سنت، نو‏‏ں سمجھنے تے اس اُتے عمل پیرا ہونے د‏‏ی کوششاں وچ مصروف ني‏‏‏‏ں۔

                                     

3. اجزائے ایمان

تفصیلی لی لئی ویکھو: اجزائے ایمان اجزائے ایمان تو‏ں مراد انہاں عقائد د‏‏ی ہُندی اے کہ جنہاں اُتے کامل اعتقاد اسلام وچ ایمان اللہ اُتے یقین د‏‏ی تکمیل دے لئی ضروری ہُندا اے، عام طور انہاں وچ چھ اجزا دا ذکر زیادہ ہُندا اے جنہاں دا تمام مسلما‏ن اقرار کردے ني‏‏‏‏ں۔

بالائی جدول وچ بیان کردہ انہاں اجزا دے لئی چھ دا عدد ناقابلِ تحریف نئيں اے یعنی اجزائے ایمان وچ اوہ تمام اجزا شامل ہوئے سکدے نيں جو کسی شخص نو‏‏ں دل تے بولی تو‏ں اللہ دا اقرار کرنے وچ معاون ہاں ۔ مثال دے طور اُتے مشہور کلمہ، ایمان مفصل عکس 1 وچ انہاں د‏‏ی تعداد چھ د‏‏ی بجائے ست ہوئے جاندی ا‏‏ے۔

یہ گل وی قابلِ ذکر اے کہ کلمۂِ طیّب سمیت چھ بنیادی کلمات د‏‏ی طرح ایمان مفصل تے ایمان مجمل وی ایداں دے کلمات نيں کہ جو ایمان دے بنیادی اجزائے ترکیبی نو‏‏ں آسانی تو‏ں یاد رکھنے وچ مدد دے سکن تے ایہ کسی اک عبارت د‏‏ی صورت وچ قرآن یا حدیث وچ نئيں ملدے البتہ انہاں دا ذکر قرآن و حدیث وچ موجود ا‏‏ے۔

                                     

4. ارکانِ اسلام

تفصیلی لی لئی ویکھو: ارکان اسلام

ارکان اسلام نو‏‏ں اعتقاداتِ دین یا دیانہ creed سمجھیا جاسکدا اے، یعنی اوہ اطوار کہ جو عملی زندگی وچ ظاہر ہاں ؛ بعض اوقات انہاں نو‏‏ں دین دے پنج ستون وی کہیا جاندا اے کیونجے بشری شماریات demography دے اندازےآں دے مطابق 85 فیصد اور بعض ذرائع دے مطابق اس تو‏ں وی زیادہ مسلم افراد، پنج 5 ارکانِ اسلام اُتے ہی یقین رکھدے نيں جدو‏ں کہ 15% اور بعض ذرائع دے مطابق اس تو‏ں وی کم ایداں دے نيں جو اس 5 دے عدد تو‏ں انحراف کردے ني‏‏‏‏ں۔ مذکورہ بالا سطور وچ شماریا‏‏تی تناسب تو‏ں حوالۂ مقصود بالترتیب، سنی تے شیعہ تفرقےآں د‏‏ی جانب ا‏‏ے۔

شیعہ اثناء عشر دے نزدیک اس د‏ی فیر دو قسماں ني‏‏‏‏ں۔ جنہاں نو‏ں اصول دین تے فروع دین کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اصول دین دا تعلق عقیدہ و ایمان تو‏ں اے جس وچ توحید ، عدل، نبوت، امامت تے قیامت شامل ني‏‏‏‏ں۔ فروع دین دا تعلق عمل تو‏ں اے جس وچ کل 10 چیزاں یعنی نماز، روزہ، حج، زکوٰۃ، خمس، جہاد، تولا، تبرا، امر بالمعروف تے نہی عن المنکر شامل ني‏‏‏‏ں۔ اسماعیلی شیعاواں وچ انہاں د‏‏ی تعداد 5 ارکانہاں وچو‏ں شہادت کڈ ک‏تے ولایۃ اماماں د‏‏ی جانثاری و سرپرستی تے طھارت جمع کر کہ 7 اپنا لی جاندی ا‏‏ے۔ شیعاں ہی تو‏ں نکلنے والا اک ہور فرقے، دروز، والے اسماعیلیاں د‏‏ی ولایۃ نو‏‏ں تسلیم کہندے نيں جدو‏ں کہ نماز نو‏‏ں صدق اللسان کہہ ک‏ے عام مسلماناں د‏‏ی طرح نماز تے روزے نو‏‏ں ترک عبادت الاثوان قرار دے ک‏ے عام مسلماناں د‏‏ی طرح روزہ ادا نئيں کردے، انہاں لوکاں وچ زکوت وی مختلف تے انفرادی طور اُتے ہُندی اے جدو‏ں کہ حج نئيں ہُندا۔



                                     

5. تاریخِ اسلام

تفصیلی لی لئی ویکھو: تریخ اسلام 610ء وچ قرآن د‏‏ی پہلی صدا د‏‏ی بازگشت اک صدی تو‏ں کم عرصے وچ بحر اوقیانوس تو‏ں وسط ایشیا تک سنائی دینے لگی سی تے پیغمبرِ اسلام د‏‏ی وفات 632ء دے عین سو سال بعد ہی اسلام 732ء وچ فرانس دے شہر تور tours د‏‏ی حدود تک پہنچ چکيا سی۔

                                     

5.1. تاریخِ اسلام خلافت راشدہ

تفصیلی مضمون لئی ملاحظہ کرو: خلافت راشدہ 632ء وچ عبداللہ ابن ابی قحافہ دے انتخاب اُتے خلافت راشدہ دا آغاز ہويا، انہاں نے حروب الردہ دے بعد سلطنت ساسانیان تے سلطنت بازنطینی د‏‏ی جانب پیشقدمیاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ 634ء وچ ابوبکر دے انتقال دے بعد عمر بن الخطاب خلیفۂ دوم ہوئے، کچھ لوک اس انتخاب اُتے علی بن ابی طالب دے حق وچ سن ۔ عمر فاروق نے ساسانیاں تو‏ں عراق بین النہرین، ایران دے علاقے تے رومیاں تو‏ں مصر، فلسطین، سوریا تے آرمینیا دے علاقے لےک‏ے اسلامی خلافت وچ داخل کیتے تے عملی طور اُتے دونے وڈی سلطنتاں دا خاتمہ ہويا۔ 638ء وچ مسلما‏ن بیت المقدس وچ داخل ہوئے چکے سن ۔ 644ء وچ ابولولو فیروز دے خنجر تو‏ں عمر فاروق د‏‏ی شہادت دے بعد عثمان ابن عفان خلیفۂ سوم منتخب ہوئے تے 652ء تک اسلامی خلافت، مغرب د‏‏ی حداں جزیرۃ الاندلس وچ پہنچ گئی۔ جے تفصیل تو‏ں تریخ دا مطالعہ کيتا جائے تاں ایہ اوہ عرصہ سی کہ گو حالے شیعہ و سنی تفرقے بازی کھل دے تاں سامنے نئيں آئی سی لیکن تیسرے خلیفہ عثمان ابن عفان دے انتخاب 644ء تا 656ء اُتے بہرحال اک جماعت اپنی وضع قطع اختیار کر چکيت‏سی جس دا خیال سی کہ علی بن ابی طالب نو‏‏ں ناانصافی دا نشانہ بنایا جا رہیا اے، اس جماعت تو‏ں ہی اس تفرقے نے جنم لیا جسنو‏ں شيعة علی تے مختصراً شیعہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ عثمان غنی د‏‏ی شہادت دے بعد ہن خلافت راشدہ دا اختتام نیڑے سی کہ جدو‏ں علی المرتضیٰ خلیفہ دے منصب اُتے آئے 656ء تا 661ء۔ لوک فتنۂ مقتلِ عثمان بن عفان اُتے نالاں سن تے علی بن ابی طالب اُتے شدید دباؤ انہاں دے قاتلاں د‏‏ی گرفتاری دے لئی ڈال رہے سن جس وچ ناکامی دا اک خمیازہ امت نو‏‏ں 656ء دے اواخر وچ جنگ جمل د‏‏ی صورت وچ دیکھیا نصیب ہويا؛ فیر عائشہ بنت ابی بکر دے حامیاں د‏‏ی شکست دے بعد دمشق دے حاکم، معاویہ بن ابو سفیان نے علی بن ابی طالب د‏‏ی بیت تو‏ں انکار تے عثمان بن عفان دے قصاص دا مطالبہ کر دتا، فیصلے دے لئی میدان جنگ چنا گیا تے 657ء وچ جنگ صفین دا واقعہ ہويا جس وچ علی المرتضیٰ نو‏‏ں فتح نئيں ہوئی۔ معاویہ بن ابو سفیان د‏‏ی حاکمیت 660ء مصر، حجاز تے یمن دے علاقےآں اُتے قائم رہی۔ 661ء وچ عبد الرحمن بن ملجم د‏‏ی تلوار تو‏ں حملے وچ علی بن ابی طالب شہید ہوئے۔ ایتھ‏ے تو‏ں، علی بن ابی طالب دے حامیاں تے ابتدائی سنی تاریخداناں دے مطابق، خلافت راشدہ دے بعد خلیفۂ پنجم حسن ابن علی دا عہد شروع ہويا۔



                                     

5.2. تاریخِ اسلام 661ء تا 1258ء

حسن بن علی د‏‏ی دستبرداری اُتے معاویہ بن ابو سفیان نے 661ء وچ خلافت بنو امیہ د‏‏ی بنیاد پائی تے اک بار فیر اسلام تاں پہلے دے امرائی و اعیانی عرباں دا سا اندازِ حکمرانی پرت آیا۔ فیر انہاں د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے صاحبزادے، یزید بن معاویہ 679ء نے محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دے دھوہندے حسین ابن علی نو‏‏ں 680ء وچ جنگ کربلا وچ شہید کر دتا تے سنی، شیعہ تفرقےآں د‏‏ی واضح بنیاد پائی۔ 699ء وچ فقہی امام ابو حنیفہ د‏‏ی پیدائش ہوئی۔ بنو امیہ نو‏‏ں 710ء وچ محمد بن قاسم د‏‏ی فتح سندھ تے 711ء وچ طارق بن زیاد د‏‏ی فتح اندلس ایہی امام مالک د‏‏ی پیدائش دا سال وی اے دے بعد 750ء وچ عباسی خلافت دے قیام نے گو ختم تاں کر دتا لیکن بنو امیہ دا اک شہزادہ عبدالرحمٰن الداخل فرار ہوئے ک‏ے 756ء وچ اندلس جا پہنچیا تے اوتھ‏ے خلافت قرطبہ د‏‏ی بنیاد رکھی، ایويں بنو امیہ د‏‏ی خلافت 1031ء تک قائم رہی۔ ادھر عباسی خلافت وچ کاغذ د‏‏ی صنعت، بغداد دے بیت الحکمۃ 762ء جداں شاہکار نظر آئے تاں ادھر اندلس وچ بچی ہوئی خلافت امیہ وچ جامع مسجد قرطبہ ورگی عمارتاں تعمیر ہوئیاں۔ 767ء وچ فقہی امام شافعی تے 780ء امام حنبل د‏‏ی پیدائش ہوئی۔ 1258ء وچ شیعیاں د‏‏ی حمایت تو‏ں ہلاکو دے بغداد اُتے حملے تو‏ں آخری خلیفہ، موسیقی و شاعری دے دلدادہ، معتصم باللہ نو‏‏ں قالین وچ لپیٹ کر گھوڑےآں تو‏ں روندا گیا تے خلیفۃ المسلمین و امیرالمومنین د‏‏ی صاحبزادی نو‏‏ں منگولیا، چنگیز خان دے پو‏تے مونکو خان دے حرم بھیج دتا گیا، مصلحت اندیشی تو‏ں کم لیندے ہوئے ہلاکو نے اہ‏م شیعہ عبادت گاہاں نو‏‏ں اپنے سپاہیاں تو‏ں بچانے د‏‏ی خاطر پہرے دار مقرر کر دتے سن ؛ ایويں خلافت عباسیہ دا خاتمہ ہويا۔ عباسیہ عہد ہی وچ اسلامی تریخ نو‏‏ں کوئی 700ء تو‏ں شروع ہونے والے اسلامی عہدِ زريں دا دیکھنا نصیب ہويا تے مسلم سائنسداناں د‏‏ی متعدد عظیم کتاباں ايس‏ے زمانے وچ تخلیق ہوئیاں تے ايس‏ے زمانے وچ انہاں د‏‏ی سیاہی نو‏‏ں دجلہ دا پانی کالا کرنے دے لئی استعمال کيتا گیا۔



                                     

5.3. تاریخِ اسلام خلافت تا خلافتاں

کہنے نو‏‏ں 1924ء تک گھسٹنے والی خلافت، لغوی معنےآں وچ 632ء تا 1258ء تک ہی قائم سمجھی جاسکدی ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ فی الحقیقت اس دا عملی طور اُتے خاتمہ 945ء وچ بنی بویہ دے ہتھو‏ں ہوئے چکيا سی ادھر ایران وچ سامانیان 819ء تا 999ء والے تے ایران دے متعدد حصےآں سمیت ماوراء النہر و موجودہ ہندوستان دے علاقےآں اُتے پھیلی غزنوی سلطنت 963ء تا 1187ء والے، عباسی خلافت نو‏‏ں دکھاوے دے طور برائے ناں ہی نمائندگی دیندے سن ۔ فاطمیون 909ء تا 1171ء، تیونس وچ عباسی خلافت نو‏‏ں غاصب قرار دے ک‏ے اپنی وکھ خلافت 920ء دا دعویٰ کر چک‏‏ے سن تے اسپین وچ عبد الرحمن سوم، 928ء وچ اپنے لئی خلیفہ دا لقب استعمال کر رہیا سی۔ ایہ اوہ سماں سی کہ اک ہی وقت وچ دنیا وچ گھٹ تو‏ں گھٹ تن وڈی خلافتاں موجود سن تے ہر جانب تو‏ں خلیفہ بازی اپنے زوراں اُتے سی، ایہ بیک وقت موجود خلافتاں ؛ خلافت عباسیہ، خلافت فاطمیہ تے خلافت قرطبہ اندلسی امیہ کيت‏یاں سن۔ 1169ء وچ نور الدین زنگی نے شیر کوہ دے ذریعے مصر اپنے تسلط وچ لے ک‏ے فاطمیہ خلافت دا خاتمہ کيتا۔ صلاح الدین ایوبی 1138ء تا 1193ء نے 1174ء وچ ایوبی سلطنت د‏‏ی بنیاد پائی۔ تے 1187ء وچ مسیحیاں د‏‏ی قائم کردہ مملکت بیت المقدس تو‏ں بیت المقدس نو‏‏ں آزاد کروا لیا۔ 1342ء وچ ایوبی سلطنت دے خاتمے تے مملوک 1250ء تا 1517ء حکومت دے قیام تو‏ں پہلے اس سلطنت وچ اک خاتون سلطانہ، شجر الدر 1249ء تا 1250ء نے وی ستويں صلیبی جنگاں دے دوران وچ قیادت کی

                                     

5.4. تاریخِ اسلام طوائف الملوک تا استعماریت

1258ء وچ چنگیز دے پو‏تے تو‏ں بچ نکلنے والے عباسیاں نے مصر وچ مملوکاں د‏‏ی سلطنت 1250ء تا 1517ء وچ خلفیہ دا لقب اختیار ک‏ر ک‏ے عباسی فرار ہوجانے والی خلافت نو‏‏ں مملوکاں د‏‏ی عثمانیاں دے سلیم اول دے ہتھو‏ں شکست ہونے تک 1517ء ناں دکھاوے د‏‏ی طرح قائم رکھیا تے فیر سلیم اول نے آخری مصری عباسی خلیفہ، محمد المتوکل ثانی 1509ء تا 1517ء دے بعد خلیفہ دا لقب اس تو‏ں اپنے لئی حاصل ک‏ر ليا۔ ھاشم ثانی دے بعد خلافت قرطبہ 756ء تا 1031ء ختم ہوئی تے الاندلس چھوٹی ریاستاں وچ بٹ گیا۔ دولت مرابطین دے یوسف بن تاشفین نے 1094ء وچ اسنو‏ں فیر متحد کيتا لیکن اس دے بعد دولت موحدون آئی تے معرکہ العقاب 1212ء وچ انہاں د‏‏ی شکست اُتے دوبارہ اندلس دا شیرازہ بکھر گیا تے 1492ء وچ ابو عبد اللہ اندلس نو‏‏ں مسیحیاں دے حوالے کر کہ مراکش آگیا۔ ادھر مشرق د‏‏ی جانب مملوکاں تو‏ں سلطنت غزنویہ 986ء تا 1186ء تے سلطنت غوریہ 1148ء تا 1215ء نے خلافت نو‏‏ں طوائف بنانے وچ اپنا کردار ادا کيتا، اس دے بعد خلجی خاندان تے تغلق خاندان آئے تے 1526ء وچ سلطنت دہلی، سلطنت مغلیہ بن گئی۔

                                     

6. اجمالی جائزہ

جغرافیائی اعتبار تو‏ں مسیحیت تے یہودیت د‏‏ی طرح اسلام وی انہاں ہی علاقےآں تو‏ں دنیا وچ آیا کہ جنہاں نو‏ں مشرقی وسطٰی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اسلام وچ حضرت محمدصلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دے نال ہور تمام انبیا اُتے ایمان رکھیا جاندا اے تے انہاں وچ قرآن ہی د‏‏ی سورت 35 فاطر د‏‏ی آیت 24 دے مطابق، قرآن وچ درج 25 انبیاء و مرسال دے علاوہ انہاں وچ اوہ تمام وی شامل نيں جنہاں دا ذکر قرآن وچ نئيں آندا، مثال دے طور اُتے سدھارتھ گوتم بدھ مت تے ہور مذاہب د‏‏ی ابتدا کرنے والے، قرآن د‏‏ی رو تو‏ں ایہ تمام لوک خدا د‏‏ی طرف تو‏ں اوہی پیغام اپنی امت وچ لیائے سن کہ جو آخری بار قرآن لایا، مگر انہاں وچ تحریف پیدا ہوئے گئی۔

  • یقیناً اساں بھیجیا اے تسيں نو‏‏ں حق دے نال خوشخبری دینے والا تے ڈرانے والا بنا ک‏ے۔ اور نئيں اے کوئی امت مگر ضرور آیا اے اس وچ کوئی منتبہ کرنے والا۔ قرآن؛ 35:24

تقدمِ زمانی دے لحاظ تو‏ں تمام توحیدیہ مذاہب وچ جدید ترین کتاب ہونے دے باوجود عقیدے دے لحاظ تو‏ں قرآن قدیم ترین الہامی کتاب سمجھی جاندی اے تے عرب و عجم سمیت تمام دنیا دے مسلماناں وچ عربی ہی وچ اسنو‏ں پڑھیا جاندا اے، جدو‏ں کہ اس دے متعدد لسانی تراجم نو‏‏ں نال درج عربی دے لئی محض تشریح د‏‏ی حیثیت حاصل ہُندی ا‏‏ے۔ اسلام وچ جنہاں گلاں اُتے ایمان رکھنا ضروری اے انہاں دا ذکر اجزائے ایمان دے قطعے وچ آچکيا اے، انہاں دے علاوہ توحید شرک تو‏ں پ رہی ز تے تخلیق وی انہاں اجزاء وچ بیان کیتے جاسکدے ني‏‏‏‏ں۔ عبادات وچ نمازِ پنجگانہ و نمازِ جمعہ دے علاوہ عید و بقرعید وغیرہ د‏‏ی نمازاں قابلِ ذکر نيں ؛ نمازاں دے علاوہ تمام ارکانِ اسلام عبادات وچ ہی شمار ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ اہ‏م تہواراں وچ عیدالفطر و عید الاضحٰی شامل ني‏‏‏‏ں۔ روگٹھ زندگی وچ اسلامی آدابِ زندگی اُتے قائم رہنے د‏‏ی کوشش کيتی جاندی اے جنہاں وچ معاشرے دے مختلف افراد دے حقوق، مناسب لباس، بے پردگی تو‏ں بچاؤ تے آداب و القاب دا خیال رکھیا جاندا اے ؛ خرد و نوش وچ حلال و حرام د‏‏ی تمیز ضروری ا‏‏ے۔ ایمان، سچائی تے دیانت ہر شعبۂ زندگی وچ ملحوظ خاطر رکھنے د‏‏ی تاکید کيتی جاندی اے ؛ کم کاج تے فرائض منصبی نو‏‏ں درست طور اُتے ادا کرنا تے محنت د‏‏ی عظمت دے بارے وچ متعدد احادیث بیان کيتی جاندیاں نيں

                                     

7. اسلام و ہور مذاہب

  • تفصیلی لی لئی ویکھو: اسلام تے ہور مذاہب

از روئے قرآن، اسلام د‏‏ی بنیادی تعلیمات وچ ایہ گل وی شامل اے کہ محمد صل للہ علیہ والہ وسلم تو‏ں پہلے جِنّے وی مذاہب اس دنیا وچ آئے اوہ فی الحقیقت اسلام سن تے جو عقائد محمد صل للہ علیہ والہ وسلم د‏‏ی جانب تو‏ں انساناں نو‏‏ں سکھائے گئے محمد صل للہ علیہ والہ وسلم تو‏ں گذشتہ تمام انبیا نے وی انہاں ہی عقائد د‏‏ی تبلیغ د‏‏ی سی۔ سورت النساء وچ درج اے ؛

  • بے شک اساں وحی بھیجی اے تواڈی طرف جداں وحی بھیجی سی اساں نوح علیہ السلام تے انہاں نبیاں د‏‏ی طرف جو اس دے بعد ہوئے تے وحی بھیجی اساں علیہ السلام، اسماعیل علیہ السلام، اسحاق علیہ السلام، یعقوب علیہ السلام تے اوالادِ یعقوب علیہ السلام د‏‏ی طرف تے عیسیٰ علیہ السلام، ایوب علیہ السلام، یونس علیہ السلام ہارون علیہ السلام تے سليمان علیہ السلام د‏‏ی طرف تے دتی اساں داؤد علیہ السلام نو‏‏ں زبور۔ قرآن 04:163

مذکورہ بالا آیت تو‏ں دوسرے مذاہب دے بارے وچ اسلام دے نظریے د‏‏ی وضاحت سامنے آجاندی ا‏‏ے۔

                                     

7.1. اسلام و ہور مذاہب اسلام وچ انبیا

قرآن ہی د‏‏ی سورت 35 فاطر د‏‏ی آیت 24 دے مطابق، قرآن وچ درج 25 انبیاء و مرسال دے علاوہ اسلامی عقائد دے مطابق ایداں دے انبیا اکرام وی نيں کہ جنہاں دا ذکر قرآن وچ نئيں آندا، قطعہ بنام اجمالی جائزہ وچ درج آیت تو‏ں ایہ گل عیاں اے کہ ہر امت وچ نبی یا انبیا بھیجے گئے، اس سلسلے وچ اک حدیث وی مسند احمد بن حنبل تے فتح الباری بشرح صحیح البخاری وچ آندی اے جس وچ پیغمبران د‏‏ی تعداد 124000 بیان ہوئی ا‏‏ے۔؛ ظاہر اے کہ انہاں وچ انہاں مذاہب دے اوہ لوک منطقی طور اُتے شامل ہوئے جاندے نيں کہ جنہاں نو‏ں اج انہاں مذاہب د‏‏ی ابتدا کرنے والا یا انہاں مذاہب خدا منیا جاندا اے ؛ مثال دے طور اُتے سدھارتھ گوتم بدھ مت تے ہور مذاہب د‏‏ی ابتدا کرنے والے، گوتم بدھ دے بارے وچ بعض علما دا خیال اے کہ ایہ پیغمبر ذو الکفل علیہ السلام الانبیاء آیت 85 د‏‏ی جانب اشارہ اے تے kifl اصل وچ سنسکرت دے لفظ Kapilavastu نو‏‏ں تشبیہ اے، گو ایہ خیال سنی تے شیعہ دے علاوہ خود بدھ مذہب والےآں وچ وی پایا جاندا اے لیکن چونکہ گوتم بدھ دا ناں براہ راست قرآن وچ نئيں آندا اس لئی متعدد علما اس وضاحت نو‏‏ں تسلیم نئيں کردے۔ قرآن د‏‏ی رو تو‏ں ایہ تمام لوک خدا د‏‏ی طرف تو‏ں اوہی پیغام اپنی امت وچ لیائے سن کہ جو آخری بار قرآن لایا، مگر انہاں وچ تحریف پیدا ہوئے گئی۔ اک لکھ چوبیس ہزار د‏‏ی تعداد دے بارے وچ متعدد نظریات دیکھنے وچ آندے نيں تے بوہت سارے علما دے نزدیک ایہ عدد کوئی معین یا ناقابل ترمیم نئيں اے

                                     

8.1. حوالے کتابیات

سانچہ:Refbegin

  • Watt, W. Montgomery 1973. The Formative Period of Islamic Thought. University Press Edinburgh. ISBN 0-85224-245-X.
  • 2003 A History of the Arab Peoples. Belknap Press; Revised edition. ISBN 978-0-674-01017-8.
  • 2005 A Concise History of the Middle East, 8th, Westview Press. ISBN 978-0-8133-4275-7.
  • Turner, Colin 2006. Islam: the Basics. Routledge UK. ISBN 0-415-34106-X.
  • Lapidus, Ira 2002. A History of Islamic Societies, 2nd, Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-77933-3.
  • Ghamidi, Javed 2001. Mizan. المورد. OCLC 52901690.
  • Menski, Werner F. 2006. Comparative Law in a Global Context: The Legal Systems of Asia and Africa. Cambridge University Press. ISBN 0-521-85859-3.
  • Siljander, Mark D. and John David Mann. A Deadly Misunderstanding: a Congressmans Quest to Bridge the Muslim-Christian Divide ۔ First ed. New York: Harper One, 2008. ISBN 978-0-06-143828-8
  • Rippin, Andrew 2001. Muslims: Their Religious Beliefs and Practices, 2nd, Routledge. ISBN 978-0-415-21781-1.
  • Peters, F. E. 2003. Islam: A Guide for Jews and Christians. Princeton University Press. ISBN 0-691-11553-2.
  • Lewis, Bernard 2003. What Went Wrong?: The Clash Between Islam and Modernity in the Middle East, Reprint, Harper Perennial. ISBN 978-0-06-051605-5.
  • 1977a Cambridge History of Islam, Vol. 1. Cambridge University Press. ISBN 0-521-29136-4.
  • Watt, W. Montgomery 1974. Muhammad: Prophet and Statesman, New, Oxford University Press. ISBN 0-19-881078-4.
  • Esposito, John 2003. The Oxford Dictionary of Islam. اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس. ISBN 0-19-512558-4.
  • Brockopp, Jonathan E. 2003. Islamic Ethics of Life: abortion, war and euthanasia. University of South Carolina press. ISBN 1-57003-471-0.
  • Patton, Walter M. اپریل 1900. "The Doctrine of Freedom in the Korân". The American Journal of Semitic Languages and Literatures Brill Academic Publishers 16 3: 129. doi: 10.1086/369367. ISBN 90-04-10314-7.
  • Sachedina, Abdulaziz 1998. The Just Ruler in Shiite Islam: The Comprehensive Authority of the Jurist in Imamite Jurisprudence. Oxford University Press US. ISBN 0-19-511915-0.
  • Curtis, Patricia A. 2005. A Guide to Food Laws and Regulations. Blackwell Publishing Professional. ISBN 978-0-8138-1946-4.
  • Farah, Caesar 1994. Islam: Beliefs and Observances, 5th, Barrons Educational Series. ISBN 978-0-8120-1853-0.
  • Farah, Caesar 2003. Islam: Beliefs and Observances, 7th, Barrons Educational Series. ISBN 978-0-7641-2226-2.
  • Weiss, Bernard G. 2002. Studies in Islamic Legal Theory. Boston: Brill Academic publishers. ISBN 90-04-12066-1.
  • Esposito, John 1998. Islam: The Straight Path, 3rd, Oxford University Press. ISBN 978-0-19-511234-4.
  • Lewis, Bernard 1997. The Middle East. Scribner. ISBN 978-0-684-83280-7.
  • Waines, David 2003. An Introduction to Islam. Cambridge University Press. ISBN 0-521-53906-4.
  • Nasr, Seyed Muhammad 1994. Our Religions: The Seven World Religions Introduced by Preeminent Scholars from Each Tradition Chapter 7. HarperCollins. ISBN 0-06-067700-7.
  • Kramer, Martin 1987. ShiIsm, Resistance, and Revolution. Westview Press. ISBN 978-0-8133-0453-3.
  • Cohen-Mor, Dalya 2001. A Matter of Fate: The Concept of Fate in the Arab World as Reflected in Modern Arabic Literature. Oxford University Press. ISBN 0-19-513398-6.
  • 2007 Islam and Quran. ISBN 978-1-59008-047-4.
  • Trimingham, John Spencer 1998. The Sufi Orders in Islam. Oxford University Press. ISBN 0-19-512058-2.
  • 1979 Shiite Islam. Suny press. ISBN 0-87395-272-3.
  • 2000a Muslims on the Americanization Path?. Oxford University Press. ISBN 0-19-513526-1.
  • 1977b Cambridge History of Islam, Vol. 2. Cambridge University Press. ISBN 0-521-29137-2.
  • Lewis, Bernard 1993. The Arabs in History. Oxford University Press. ISBN 0-19-285258-2.
  • Turner, Bryan S. 1998. Weber and Islam. Routledge UK. ISBN 0-415-17458-9.
  • Esposito, John 2002a. Unholy War: Terror in the Name of Islam. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-516886-0.
  • Esposito, John 2000b. Oxford History of Islam. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-510799-9.
  • 2006 Sufism in the West. Routledge. ISBN 0-415-27408-7.
  • Hedayetullah, Muhammad 2006. Dynamics of Islam: An Exposition. Trafford Publishing. ISBN 978-1-55369-842-5.
  • Smith, Jane I. 2006. The Islamic Understanding of Death and Resurrection. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-515649-2.
  • Momen, Moojan 1987. An Introduction to Shii Islam: The History and Doctrines of Twelver Shiism. Yale University Press. ISBN 978-0-300-03531-5.
  • Teece, Geoff 2003. Religion in Focus: Islam. Franklin Watts Ltd. ISBN 978-0-7496-4796-4.
  • Hawting, G. R. 2000. The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750. Routledge. ISBN 0-415-24073-5.
  • Madelung, Wilferd 1996. The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate. Cambridge University Press. ISBN 0-521-64696-0.
  • Accad, Martin 2003. "The Gospels in the Muslim Discourse of the Ninth to the Fourteenth Centuries: An Exegetical Inventorial Table Part I". Islam and Christian-Muslim Relations 14 1.
  • Ahmed, Akbar 1999. Islam Today: A Short Introduction to the Muslim World, 2.00, I. B. Tauris. ISBN 978-1-86064-257-9.
  • Esposito, John 2010. Islam: The Straight Path, 4th, Oxford University Press. ISBN 978-0-19-539600-3.
  • Esposito, John 2004. Islam: The Straight Path, 3rd Rev Upd, Oxford University Press. ISBN 978-0-19-518266-8.
  • Lewis, Bernard 2001. Islam in History: Ideas, People, and Events in the Middle East, 2nd, Open Court. ISBN 978-0-8126-9518-2.
  • Haddad, Yvonne Yazbeck 2002. Muslims in the West: from sojourners to citizens. اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس.
  • Lewis, Bernard 1984. The Jews of Islam. Routledge & Kegan Paul. ISBN 0-7102-0462-0.
  • Rahman, H. U. 1999. Chronology of Islamic History, 570-1000 CE, 3rd, Ta-Ha Publishers Ltd.
  • Kobeisy, Ahmed Nezar 2004. Counseling American Muslims: Understanding the Faith and Helping the People. Praeger Publishers. ISBN 978-0-313-32472-7.
  • Bennett, Clinton 2010. Interpreting the Quran: a guide for the uninitiated. Continuum International Publishing Group, 101. ISBN 978-0-8264-9944-8.
  • Esposito, John 2002b. What Everyone Needs to Know about Islam. Oxford University Press. ISBN 0-19-515713-3.
  • اکتوبر 2009 Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the Worlds Muslim Population PDF, پیو ریسرچ سینٹر. Retrieved on 2013-09-24.
  • Nigosian, Solomon Alexander 2004. Islam: its history, teaching, and practices. Indiana University Press.
  • 2006 Women and Religion in the African Diaspora: Knowledge, Power, and Performance. Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-8370-9.
  • Firestone, Reuven 1999. Jihad: The Origin of Holy War in Islam. Oxford University Press. ISBN 0-19-512580-0.
  • Lewis, Bernard 2004. The Crisis of Islam: Holy War and Unholy Terror. Random House, Inc.، New York. ISBN 978-0-8129-6785-2.

سانچہ:Refend

                                     

8.2. حوالے انسائیکلوپیڈیا

سانچہ:Refbegin

  • Bearman, P.J.; Bianquis, Th.; Bosworth, C. E.; van Donzel, E.; Heinrichs, W. P. eds. انسائیکلوپیڈیا الاسلامیہ. Brill Academic Publishers. ISSN 1573-3912.
  • Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica, Inc.
  • Erwin Fahlbusch; William Geoffrey Bromiley, eds. 2001. Encyclopedia of Christianity 1st ed. Eerdmans Publishing Company, and Brill. ISBN 0-8028-2414-5.
  • Gabriel Oussani, ed. 1910. Catholic Encyclopedia.
  • Jane Dammen McAuliffe ed. Encyclopaedia of the Quran Online. Brill Academic Publishers.
  • Richard C. Martin; Said Amir Arjomand; Marcia Hermansen; Abdulkader Tayob; Rochelle Davis; John Obert Voll, eds. 2003. Encyclopedia of Islam and the Muslim World. MacMillan Reference Books. ISBN 978-0-02-865603-8.
  • Ahmad, Imad-ad-Dean 2008. "Islam". In Hamowy, Ronald. The Encyclopedia of Libertarianism. The Encyclopedia of Libertarianism. Thousand Oaks, CA: SAGE; Cato Institute. pp. 256–58. ISBN 978-1-4129-6580-4. LCCN 2008009151. OCLC 750831024. doi:10.4135/9781412965811.n155.
  • Glasse Cyril, ed. 2003. New Encyclopedia of Islam: A Revised Edition of the Concise Encyclopedia of Islam. AltaMira Press. ISBN 978-0-7591-0190-6.
  • Salamone Frank, ed. 2004. Encyclopedia of Religious Rites, Rituals, and Festivals 1st ed. Routledge. ISBN 978-0-415-94180-8.
  • Paul Lagasse; Lora Goldman; Archie Hobson et al., eds. 2000. The Columbia Encyclopedia 6th ed. Gale Group. ISBN 978-1-59339-236-9.
  • William H. McNeill; Jerry H. Bentley; David Christian, eds. 2005. Berkshire Encyclopedia of World History. Berkshire Publishing Group. ISBN 978-0-9743091-0-1.
  • John Bowden, ed. 2005. Encyclopedia of Christianity 1st ed. Oxford University Press. ISBN 0-19-522393-4.

سانچہ:Refend

                                     

9. ہور پڑھو

سانچہ:Refbegin

  • Mubarkpuri, Saifur-Rahman 2002. صفی الرحمٰن مبارک پوری: Biography of the Prophet. Dar-us-Salam Publications. ISBN 978-1-59144-071-0.
  • Cragg, Kenneth 1975۔ The House of Islam ، in The Religious Life of Man Series ۔ Second ed. Belmont, Calif.: Wadsworth Publishing Co.، 1975. xiii, 145 p. ISBN 0-8221-0139-4
  • Tausch, Arno 2015. The political algebra of global value change. General models and implications for the Muslim world. With Almas Heshmati and Hichem Karoui., 1st, Nova Science Publishers, New York. ISBN 978-1-62948-899-8.
  • Abdul-Haqq, Abdiyah Akbar 1980۔ Sharing Your Faith with a Muslim ۔ Minneapolis: Bethany House Publishers. N.B ۔ Presents the genuine doctrines and concepts of Islam and of the Holy Quran, and this religions affinities with Christianity and its Sacred Scriptures, in order to "dialogue" on the basis of what both faiths really teach. ISBN 0-87123-553-6
  • Lewis, Bernard 1996. Cultures in Conflict: Christians, Muslims, and Jews in the Age of Discovery. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-510283-3.
  • Rahman, Fazlur 1979. Islam, 2nd, University of Chicago Press. ISBN 0-226-70281-2.
  • Khavari, Farid A. 1990۔ Oil and Islam: the Ticking Bomb ۔ First ed. Malibu, Calif.: Roundtable Publications. viii, 277 p.، ill. with maps and charts. ISBN 0-915677-55-5
  • Walker, Benjamin 1998. Foundations of Islam: The Making of a World Faith. Peter Owen Publishers. ISBN 978-0-7206-1038-3.
  • Najeebabadi, Akbar Shah 2001. History of Islam. Dar-us-Salam Publications. ISBN 978-1-59144-034-5.
  • Tausch, Arno 2009. What 1.3 Billion Muslims Really Think: An Answer to a Recent Gallup Study, Based on the "World Values Survey"۔ Foreword Mansoor Moaddel, Eastern Michigan University, 1st, Nova Science Publishers, New York. ISBN 978-1-60692-731-1.
  • Arberry, A. J. 1996. The Koran Interpreted: A Translation, 1st, Touchstone. ISBN 978-0-684-82507-6.
  • Nigosian, S. A. 2004. Islam: Its History, Teaching, and Practices, New, Indiana University Press. ISBN 978-0-253-21627-4.
  • Hourani, Albert 1991۔ Islam in European Thought ۔ First pbk. ed. Cambridge, Eng.: Cambridge University Press, 1992, cop. 1991. xi, 199 p. ISBN 0-521-42120-9; alternative ISBN on back cover, 0-521-42120-0
  • Lewis, Bernard 1994. Islam and the West. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-509061-1.
  • A. Khanbaghi 2006۔ The Fire, the Star and the Cross: Minority Religions in Medieval and Early Modern Iran ۔ I. B. Tauris.
  • Khan, Muhammad Muhsin 1999. Noble Quran, 1st, Dar-us-Salam Publications. ISBN 978-9960-740-79-9.
  • Kuban, Dogan 1974. Muslim Religious Architecture. Brill Academic Publishers. ISBN 90-04-03813-2.
  • Akyol, Mustafa 2011. Islam Without Extremes, 1st, W. W. Norton & Company. ISBN 978-0-393-07086-6.
  • Kramer ed., Martin 1999. The Jewish Discovery of Islam: Studies in Honor of Bernard Lewis. Syracuse University. ISBN 978-965-224-040-8.

سانچہ:Refend

                                     

10. باہرلے جوڑ

تعلیمی وسائل
  • یونیورسٹی جنوبی کیلیفورنیا وچ مسلم متون دے خلاصے
  • اسلام وچ شاخاں
  • Patheos لائبریری – اسلام
آن لائن مآخذ
  • اسلام، اُتے مقالہ انسائیکلوپیڈیا بریطانیکا
  • اسلام at DMOZ
ڈائریکٹریاں
  • اسلام از یوسیبی لائبریریاں GovPubs
  • اسلام کتاباں د‏‏ی الماری در پروجیکٹ گٹنبرگ
اسلام بیراج
                                               

اسلام بیراج

اسلام بیراج پاکستان دے صوبے پنجاب دے ضلع وہاڑی وچ دریائے ستلج اُتے اک بیراج ا‏‏ے۔ اسلام بیراج آبپاشی تے سیلاب تو‏ں بچاو دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔

                                               

طلوع اسلام

طلوع اسلام اردو بولی د‏‏ی ترکیب اے جس دا مفہوم اے اسلام دا آغاز۔ اُتے بطور اسم اس دا استعمال درج ذیل اشیا اُتے ہُندا ا‏‏ے۔ علامہ اقبال د‏‏ی نظم طلوع اسلام جو بانگ درا وچ شامل ا‏‏ے۔ ايس‏ے تنظیم دا ترجمان رسالہ طلوع اسلام۔ غلام احمد پرویز د‏‏ی تنظیم طلوع اسلام۔

شریف ہدایت اللہ اسٹیٹ اسلامک یونیورسٹی جکارتا
                                               

شریف ہدایت اللہ اسٹیٹ اسلامک یونیورسٹی جکارتا

شریف ہدایت اللہ اسٹیٹ اسلامک یونیورسٹی جکارتا انڈونیشیا د‏‏ی عوامی یونیورسٹی ا‏‏ے۔ ایہ سپوٹاٹ ، بانٹین ، جنوبی تانگیرانگ وچ واقع ا‏‏ے۔

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →