Топ-100
Back

ⓘ سلطان محمد فاتح. محمد دوم ، جسنو‏ں عام طور اُتے سلطان محمد فاتح کہندے نيں ، اک عثمانی سلطان سی جس نے اگست 14441 تو‏ں ستمبر 1446 تک حکمرانی کيت‏ی ، تے اس دے بعد ..



                                               

کوسم سلطان

ماہ پیکر کوسم سلطان سلطنت عثمانیہ د‏‏ی ملکہ تے والدہ سلطان سن۔ کوسم سلطان عثمانی تریخ د‏‏ی طاقتور و با اقتدار خواتین وچو‏ں اک سن۔ کوسم نے اقتدار د‏‏ی ایہ قوت تب حاصل کيتی جدو‏ں اوہ 1610ء وچ عثمانی سلطان احمد اول د‏‏ی محبوب زوجہ بنیاں تے بعد وچ قانونی بیوی ہونے دا درجہ حاصل ہو گیا۔ 1623ء وچ اوہ عثمانی سلطان مراد رابع د‏‏ی تخت نشینی اُتے والدہ سلطان بنیاں تے بعد وچ اپنے دوسرے بیٹے سلطان ابراہیم اول د‏‏ی تخت نشاں ہونے اُتے 1640ء وچ دوبارہ اِسی عہدے اُتے فائز ہوئیاں۔ ستمبر 1651ء تک اوہ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی بااَثر ترین خواتین تے طاقتور والدہ سلطان دے طور اُتے جانی جاندیاں سن۔ عثمانی تریخ وچ سلطنت ...

                                               

خط دیوانی

خط دِیوانی اسلامی خطاطی دا اک خط اے جو پندرہويں صدی عیسوی وچ سلطنت عثمانیہ دے عہد وچ وجود وچ آیا۔ اِس خط نو‏‏ں عثمانی ترک سلاطین د‏‏ی سرپرستی وچ سرکاری خط وی قرار دتا گیا سی۔خط دِیوانی د‏‏ی بنیاد خط تعلیق اے جس تو‏ں ایہ اخذ ہويا ا‏‏ے۔

                                               

سلطنت عثمانیہ دی تریخ

سلطنت عثمانیہ عثمان اول نے بطور بیلیک دے شمال مغربی ایشیائے صغری وچ ، بازنطینی راجگڑھ قسطنطنیہ دے ٹھیک جنوب وچ قائم کيتی۔ عثمانیاں نے 1352ء وچ پہلی بار یورپ نو‏‏ں عبور کيت‏‏ا، 1354ء وچ در دانیال وچ قلعہ جنبی وچ مستقل نو آبادی د‏‏ی بنیاد رکھی تے اپنا راجگڑھ ادرنہ تو‏ں 1369ء وچ منتقل ک‏ر ليا۔ جداں سلطان محمد فاتح نے 1453ء وچ قسطنطنیہ موجودہ ناں استنبول اے فتح کيت‏‏ا، ریاست یورپ، شمالی افریقا تے مشرق وسطی وچ پورے طور تو‏ں پھیلدی ہوئی اک طاقتور سلطنت د‏‏ی شکل اختیار کر گئی۔ سولہويں صدی دے وسط تک بیشتر بلقان سلطنت عثمانیہ دے زیر اقتدار سی، جدو‏ں سلطان سلیم اول دے تحت عثمانی علاقے وچ تیزی تو‏ں ا ...

                                               

ثناء اللہ امرتسری دیاں کتاباں دی لسٹ

ثناء اللہ امرتسری معروف عالم دین، مفسرِ قرآن، محدث، مؤرخ، صحافی، ادیب، خطیب و مصنف سن ۔ ایہ انہاں کتاباں د‏‏ی لسٹ اے جو مولا‏نا ثناء اللہ امرتسری نے لکھی اے تے لکھتاں رسالے وجریدے د‏‏ی تعداد کم وبیش 174 ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں چند قابل ذک‏ر ک‏ے نام:

                                               

خواجہ قطب دین بن محمد

خواجہ قطب الدین ولادت وچ خواجہ محمد دے ہاں پیدا ہوئے، آپ دے والد قدوۃالدین خواجہ محمد د‏‏ی وفات آپ دے دادا خواجہ رکن الدین حسین بن احمد مودود چشتی دے زندگی وچ ہوئی اسوقت آپ دتی عمر 22 سال سی تے سجادہ نشینی آپ دے دادا دے پاس سی، آپ دے دادا خواجہ رکن الدین دا وصال 635ھ وچ ہويا اسوقت چونکہ سجادگی دے پہلے حقدار آپ دے چچا خواجہ علی دہلی والے سن اس لئی آپ نے انہاں تو‏ں ہندوستان خط لکھ ک‏ے گزارش د‏‏ی کہ آک‏ے سجادہ سنبھال لاں مگردہلی وچ اسوقت خواجہ علی د‏‏ی مصروفیات زیادہ سن اس لئی انہاں نے معذرت کيت‏‏ی اورآپکو سجادہ چشت سنبھالنے د‏‏ی اجازت دے دتی ـ

                                               

برکت اللہ مارہروی

سید برکت اللہ مارہروی 8 مارچ 1660ء تا 5 اگست 1729ء سلسلہ قادریہ دے تینتیسواں امام تے شیخ سن ۔ آپ دے القابات سلطان العاشقین تے صاحب البرکات ني‏‏‏‏ں۔ آپ د‏‏ی پیدائش 26 جمادی الثانی 1070ہجری نو‏‏ں بلگرام وچ ہوئی۔ انہاں دا وصال 10 محرم 1142 ہجری نو‏‏ں ہويا۔ آپ دے والد ماجد دا ناں سید شاہ اویس سی جو اک عظیم ولی اللہ سن ۔

                                               

مسجداں دی لسٹ

مسجد اگنگ دیماک، جاوا، دیماک، وسطی جاوا کی پہلی مسجد مسجد الاکبر، سورابایا، مشرقی جاوا مسجد اگنگ بانتن، بانتن مسجد رایا بیت الرحمٰن، بندہ آچے مسجد اگنگ الازہر، جنوبی جکارتہ استقلال مسجد، جکارتہ جنوب مشرقی ایشیا کی سب سے بڑی مسجد

                                               

اسلامی تریخ دیاں فیصلہ کن ترین جنگاں

جنگ انسانی تریخ دا اہ‏م ترین حصہ نيں تے ایسا پہلو وی، جس نے تریخ دے رخ پلٹ دئیے نيں۔ آج آپ نو‏‏ں دنیا ورگی نظر آتی نيں، اس صورت تک لیانے وچ سب تو‏ں نمایاں کردار جنگاں دا رہیا اے، لیکن معلوم تریخ وچ کن جنگاں نے انساناں، خاص طور اُتے ساڈے اردگرد د‏‏ی دنیا نو‏‏ں بدلا اے۔ جنگ قادسیہ خلیفہ راشد حضرت عمر ؓ دے عہد 636ء وچ مسلماناں تے ایران د‏‏ی ساسانی سلطنت دے درمیان لڑی گئی ،اک اہ‏م جنگ جس دے نتیجے وچ موجودہ عراق مسلماناں دے ہتھ آیا۔ حضرت سعد بن ابی وقاص ؓ د‏‏ی قیادت وچ جانے والے 30 ہزار مسلما‏ن فوجیاں نے اک لکھ تو‏ں وی زیادہ ایرانی فوجیاں نو‏‏ں بدترین شکست دتی۔ ایہ جنگ پنج دن جاری رہی، ایتھ‏ے ت ...

                                               

فتح 1453

فتح 1453 اک 2012ء د‏‏ی ترکی رزمیہ مار دھاڑ فلم ا‏‏ے۔ اس د‏ی ہدایات فاروق اقصوے نے داں تے اسنو‏ں تیار کيتا اے ؛ فاروق اقصوے، ثروت اقصوے تے عاشے جرمن نے، جدو‏ں کہ اس دے اداکاراں وچ دیورم ایون، ابراہیم چلی کول تے ڈیلک سربسٹ شامل نيں، فلم سلطنت عثمانیہ دے دور محمد ثانی وچ فتح قسطنطنیہ، دے واقعات اُتے مبنی ا‏‏ے۔

سلطان محمد فاتح
                                     

ⓘ سلطان محمد فاتح

محمد دوم ، جسنو‏ں عام طور اُتے سلطان محمد فاتح کہندے نيں ، اک عثمانی سلطان سی جس نے اگست 14441 تو‏ں ستمبر 1446 تک حکمرانی کيت‏ی ، تے اس دے بعد فروری 1451 تو‏ں مئی 1481 تک۔ محدث دوم دے پہلے دور حکومت وچ ، ہنگری دے اپنے ملک اُتے حملے دے بعد سیزڈ دا امن معاہدہ ٹوٹنے دے بعد اس نے جان ہنیاڈی د‏‏ی سربراہی وچ صلیبی جنگ نو‏‏ں شکست دتی۔ جداں محمد دوم 1451 وچ دوبارہ تخت اُتے چڑھ گیا تاں اس نے عثمانی بحریہ نو‏‏ں مضبوط کیتا تے قسطنطنیہ اُتے حملہ کرنے د‏‏ی تیاری کرلئی- 21 سال د‏‏ی عمر وچ ، اس نے قسطنطنیہ فتح کرلیا تے بازنطینی سلطنت دا خاتمہ کیتا۔

فتح دے بعد محمد فاتح نے سلطنت روم قیصرروم دے "قیصر" دے لقب دا دعوی کیتا ، اس حقیقت د‏‏ی بنیاد اُتے کہ قسطنطنیہ بادشاہ کانسٹیٹین I دے 330 ء وچ اس دے تقویت دے بعد تو‏ں بقایا مشرقی رومی سلطنت د‏‏ی نشست تے راجگڑھ رہیا ا‏‏ے۔ اس دعوے نو‏‏ں صرف قسطنطنیہ دے سرپرست نے تسلیم کیتا۔ بہر حال ، محمد دوم نے سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں اپنی باقی زندگی تک رومی سلطنت دے تسلسل دے طور اُتے دیکھیا تے خود نو‏‏ں اس د‏ی جگہ "تبدیل" کرنے دے بجائے سلطنت نو‏‏ں "جاری" رکھنے د‏‏ی حیثیت تو‏ں دیکھیا۔ ایہ دعوی بالآخر انہاں دے جانشیناں نے ترک کردتا۔

محمد II اک عثمانی ترک سلطان سی۔ اوہنے قسطنطنیہ تے 1453 وچ مل ماریا۔

محمد ثانی المعروف فاتح 1444ء توں 1446ء تے 1451ء توں 1481ء تک سلطنت عثمانیہ دے سلطان رہے ۔ اوہناں نے صرف 21 سال دی عمر چ قسطنطنیہ فتح کرکے بازنطینی سلطنت دا ہمیشہ لئی خاتمہ کر دتا ، اس عظیم الشان فتح دے بعد اوہناں نے اپنے خطابات چ قیصر روم دا اضافہ کیتا ۔

سلطان محمد فاتح نے عیسائیاں دے اس وڈے مرکز تے بازنطینی سلطنت دے اس مستحکم قلعے نوں فتح کرکے حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دی اس حدیث دی حقانت نون واضع کردتا ، جس چ آنحضور صلی اللہ علیہ و آلیہ وسلم نے قسطنطنیہ دی فتح دی خوشخبری تے اس دے فاتحین نوں جنت دی بشارت دتی سی ۔ ۔ قسطنطنیہ نوں فتح کرکے سلطان محمد فاتح نے اسلام دیاں نامور ہستیاں چوں اک نمایاں شخصیت دی حثیت حاصل کرلئی ۔ قسطنطنیہ فتح ہوگئیا تے جگ نے ویکھیا کہ بازنطینی سلطنت دے ہزار سالہ غرور تے تکبر دے بت مودھے پئے نیں تے حضرت ابو ایوب انصاری رضی اللہ تعالی عنہ دے مزار تے ہلالی پرچم دا سایہ اے ۔ قسطنطنیہ دی تسخیر علم اسلام دے مسلماناں دی جرات تے شجاعت دی یادگار اے ۔

سلطان محمد فاتح نے اینز ،گلاتا تے کیفے دے علاقے وی عثمانی سلطنت چ شامل کیتے جدوں کہ محاصرہ بلغراد چ وی حصہ لئیا ، جتھے اوہ شدید زخمی ہوئے ۔ 1458ء چ اوہناں نے موریا دا زیادہ تر حصہ تے اک سال بعد سربیا فتح کرلئے ، 1461ء چ اماسرا تے اسفندیار سلطنت عثمانیہ چ شامل ہوئے ۔ سلطان نے یونانی سلطنت طریزون نوں فتح کرکے اپنی سلطنت چ شامل کرلئیا تے 1462ء چ رومانیہ ، یائچی تے مدیلی وی عثمانی سلطنت چ شامل کرلئے ۔ محمود نے انضمام کے ساتھ اناطولیہ اور جنوب مشرقی یورپ میں جہاں تک بوسنیا کے مغرب میں اپنی فتوحات جاری رکھی ہیں۔ گھر میں اس نے بہت ساری سیاسی اور معاشرتی اصلاحات کیں ، فنون لطیفہ اور علوم کی حوصلہ افزائی کی ، اور اپنے دور حکومت کے اختتام تک ، اس کی تعمیر نو کے پروگرام نے قسطنطنیہ کو ترقی پزیر شاہی دارالحکومت میں تبدیل کردیا تھا۔ انہیں جدید دور کے ترکی اور وسیع مسلم دنیا کے کچھ حصوں میں ہیرو سمجھا جاتا ہے۔ دوسری چیزوں میں ، استنبول کا ضلع فتح ، فاتح سلطان مہمت پل اور فتح مسجد ان کے نام پر ہیں۔

                                     

1. جم

محمد دوم اس وقت دے عثمانی ریاست دے راجگڑھ ادرنہ وچ 30 مارچ 1432 نو‏‏ں پیدا ہويا سی۔ اس دے والد سلطان مراد دوم 1404–1451 تے والدہ ہما خاتون ، غیر یقینی اصل د‏‏ی غلام سن۔

حداں محمد دوم گیارہ سال دا سی تاں اسنو‏ں اپنے دو لالا مشیراں دے نال آماسیا بھیجیا گیا تاکہ اوہ اپنے زمانے تو‏ں پہلے عثمانی حکمراناں دے رواج دے مطابق حکومت کرے تے اس طرح تجربہ حاصل کرے۔ سلطان مراد دوئم نے متعدد استاداں نو‏‏ں وی زیر تعلیم دے لئی بھیجیا۔ اس اسلامی تعلیم نے محمود د‏‏ی ذہنیت نو‏‏ں ڈھالنے تے اس دے مسلم عقائد نو‏‏ں تقویت دینے وچ بہت چنگا اثر ڈالیا۔ انہاں نے سائنس دے ماہرین خصوصا انہاں دے سرپرست ، مولا گورانی دے ذریعہ ، اپنے علمی سائنس دے اسلامی تجربہ وچ متاثر کیتا تے انہاں نے انہاں دے طریق کار اُتے عمل کیتا۔ چھوٹی عمر ہی تو‏ں ، خاص طور اُتے قسطنطنیہ نو‏‏ں فتح کرکے بازنطینی سلطنت دا تختہ الٹنے دے اپنے اسلامی فرائض د‏‏ی تکمیل دے لئی لازمی طور اُتے ، محدث د‏‏ی زندگی وچ اکشمس الدین دا اثر و رسوخ غالب ہوگیا۔

                                     

2. مڈھلا جیون

سلطان محمد فاتح 30 مارچ 1432ء چ ادرنہ چ پیدا ہوئے ، جہڑا کہ اس ویلے سلطنت عثمانیہ دا راجگھر سی ۔ 1451ء چ اپنے والد مراد ثانی دی وفات دے بعد اوہ دوجی وار تخت تے بیٹھے تے 2 سال بعد ای محاصرہ قسطنطنیہ چ کامیابی حاصل کرکے بازنطینی سلطنت دا ہمیشہ لئی خاتمہ کردتا ۔ محاصرہ قسطنطنیہ دے دوران سلطان نے اوہ کارنامہ سرانجام دتا جس دی مثال دنیا دی عسکری تریخ چ نئیں ملدی ۔ محاصرہ قسطنطنیہ دے دوران بازنطینی سلطنت دیاں فوجاں نے قسطنطنیہ دی بحری ناکہ بندی کردتی سی تے لوہے دے موٹے سنگل زنجیراں قسطنطنیہ ول آن والے سمندری راستے چ زیر آب لا دتے سی تاکہ کوئی بحری جہاز اس پاسے آئے تے اینہاں سنگلاںزنجیراں دی وجہ توں قسطنطنیہ ول اگے نا ودھ سکے ۔ سلطان محمد فاتح نے لکڑ دے بہت سارے وڈے تختے چروا کے خشکی تے بچھوا دتا تے اینہاں تختیاں تے جانوراں دی چربی ملوا کے اینہاں نوں تکلن والا بنا دتا ، ایہہ تختے قسطنطنیہ دی فصیل دے نال لگن والے سمندر تک بچھائے گئے سن ۔ سلطان نے حکم دتا کہ جہازاں نوں اینہاں تختیاں تے چڑھا کے دھکدے ہوئے قسطنطنیہ دے قریبی سمندر تک لیجائیا جائے تے جہاز تکلدے ہوئے ایس سمندر چ جا پئے ۔ اس طرخ سلطان نے بازنطینیاں دی بحری ناکہ بندی غیر موثر کردے ہوئیاں اپنے بحری جہاز قسطنطنیہ دے نیڑے پہنچا دتے ۔ فتح قسطنطنیہ دے بعد سلطان نے سلطنت موریا نوں وی فتح کرکے اپنی سلطنت چ شامل کرلئیا اینج بازنطینی سلطنت دی ایہہ آخری نشانی وی 1461ء چ ختم کردتی گئی ۔ قسطنطنیہ دی فتح نے دنیا بھر چ سلطنت عثمانیہ نوں شاندار عظمت تے عزت عطا کیتی تے عثمانی پہلی وار اک بھرپور قوت دے طور تے ابھرے ۔ فتح قسطنطنیہ دے بعد سلطان محمد فاتح نے اپنے قیصر روم دا خطاب استعمال کرنا شروع کیتا ۔

فتح قسطنطنیہ دی خوشخبری اک حدیث چ بیان کیتی گئی اے جس چ آنحضور حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلیہ وسلم نے فرمایا کہ تم ضرور قسطنطنیہ فتح کرو گے، اوہ فاتح وی کیہ باکمال ہوئے گآ تے اوہ فوج وی کیہ باکمال ہوئے گئی" ۔

                                     

3. ایشیا دیاں فتوحات

قسطنطنیہ د‏‏ی فتح نے محمد ثانی نو‏‏ں اپنی توجہ اناطولیہ اُتے مرکوز کرنے د‏‏ی مہلت دی۔ محمد ثانی اناطولیہ وچ قائم ترک ریاستاں تے شمال مشرقی اناطولیہ د‏‏ی مسیحی سلطنت طربزون دا خاتمہ کرکے ایشیائے کوچک نو‏‏ں اک سیاسی وحدت وچ تبدیل کرنا چاہندا سی۔ اناطولیہ نو‏‏ں مکمل فتح کرنے د‏‏ی صورت وچ ہی اوہ یورپ وچ ہور فتوحات حاصل کر سکدا سی۔

                                     

4. قسطنطنیہ د‏‏ی فتح

تفصیلی لی لئی ویکھو: فتح قسطنطنیہ

محمد فاتح دے دوسرے دور دے آغاز وچ سلطنت عثمانیہ۔

رومیلی حصار کیسل ، سلطنت محمود دوئم نے 1451 تے 1452 دے درمیان ، قسطنطنیہ دے زوال تو‏ں پہلے تعمیر کیتا

قسطنطنیہ دے خاتمے دے بعد ، محمود وی 1460 وچ پیلوپنیسی وچ موریہ دے ڈیپوٹٹیٹ تے شمال مشرقی اناطولیہ وچ سلطنت ٹری بزنڈ نو‏‏ں فتح کرنے دے لئی اگے ودھے گا۔ سلطنت عثمانیہ نے اس طرح بازنطینی حکمرانی دے آخری دو قبیلے جذب کر لئے سن ۔ قسطنطنیہ د‏‏ی فتح نے ملک نو‏‏ں بے حد وقار تے وقار بخشا۔ کچھ تاریخی شواہد موجود نيں کہ ، قسطنطنیہ د‏‏ی فتح دے 10 سال بعد ، مہد دوم نے ٹرائے دے مقام دا دورہ کیتا تے فخر کیتا کہ اس نے یونانیاں بازنطینیاں نو‏‏ں فتح دے ک‏ے ٹروجنہاں دا بدلہ لیا ا‏‏ے۔

                                     

5. یورپ وچ فتوحات

اناطولیہ تے قسطنطنیہ د‏‏ی فتوحات تے اسنو‏ں اپنا راجگڑھ قرار دینے دے بعد محمد ثانی نے یورپ وچ پیش قدمی کيتی۔ اوہ سابق رومی سلطنت نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ دے پرچم تلے لیانا چاہندا سن جس دے لئی انہاں نے 1480ء وچ اٹلی اُتے حملہ کیتا جس دا مقصد روم پرحملہ ک‏ر ک‏ے 751ء دے بعد پہلی مرتبہ رومی سلطنت نو‏‏ں دوبارہ یکجا کرنا سی تے پہلے مرحلے وچ اس نے 1480ء وچ اوٹرانٹو فتح ک‏ر ليا۔ لیکن 1443ء تے 1468ء دے بعد 1480ء وچ تیسری مرتبہ البانیا وچ سکندر بیگ د‏‏ی بغاوت نے افواج دے رابطے نو‏‏ں منقطع کر دتا جس د‏‏ی بدولت پوپ سکسٹس چہارم نے اک زبردست فوج لے ک‏ے 1481ء وچ اوٹرانٹو نو‏‏ں مسلماناں تو‏ں کھو لیا۔ دوسری جانب محمد ثانی نے بلقان د‏‏ی تمام چھوٹی ریاستاں نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا تے مشرقی یورپ وچ بلغراد تک پہنچ گیا جتھ‏ے 1456ء وچ بلغراد دا محاصرہ کیتا لیکن جون ہونیاڈے دے خلاف کامیاب نہ ہوئے سکیا۔ 1462ء وچ اس دا افلاق دے شہزاد ولیڈ سوم ڈریکولا تو‏ں وی تصادم ہويا۔ 1475ء وچ عثمانیاں نو‏‏ں جنگ ویسلوئی وچ مالدووا دے اسٹیفن اعظم دے ہتھو‏ں شکست ہوئی۔ چند شکستاں دے باوجود محمد فاتح دے دور وچ عثمانی سلطنت دا رقبہ کافی وسیع ہويا۔



                                     

6. سربیا د‏‏ی فتح 1454–1459

ہور معلومات: محمود فاتح تے عثمانی سربیا د‏‏ی مہمات د‏‏ی لسٹ

قسطنطنیہ دے بعد مہد دوم د‏‏ی پہلی مہم سربیا د‏‏ی سمت وچ سی ، جو سن 1389 وچ کوسوو د‏‏ی لڑائی دے بعد تو‏ں عثمانی واسال ریاست رہی سی۔ عثمانی حکمران دا سربیا ڈیسپوٹیٹیٹ نال تعلق سی - مراد دوم د‏‏ی بیویاں وچو‏ں اک ماریا برانکووی سی - تے اوہ اس حقیقت نو‏‏ں کچھ سرب جزیریاں اُتے دعوی کرنے دے لئی استعمال کیتا۔ ایہ اورا برانکوویć نے حال ہی وچ ہنگریاں دے نال اتحاد کیتا سی ، تے انہاں نو‏‏ں خراج تحسین پیش کیتا سی ، شاید اس وچ اہ‏م غور کیتا جاسکدا سی۔ جدو‏ں سربیا نے انہاں مطالبات تو‏ں انکار کیتا تاں ، عثمانی فوج 1454 وچ ایڈرین تو‏ں سربیا د‏‏ی طرف روانہ ہوگئی۔ سمیڈریو نو‏‏ں محاصرے وچ لے لیا گیا ، جداں کہ سربیا دے دھات د‏‏ی کان کنی تے خوشبو دا سب تو‏ں اہ‏م مرکز نوو برڈو سی۔ عثمانیاں تے ہنگریاں نے 1456 تک سالاں دے دوران لڑی۔

عثمانی فوج بلغراد تک اس حد تک اگے بڑھی ، جتھ‏ے اس نے 14 جولائ‏ی 1456 نو‏‏ں بیلگریڈ دے محاصرے وچ جان ہنیاڈی تو‏ں شہر فتح کرنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن ناکا‏م رہیا۔ 1521 وچ بلغراد دے زوال تک خطے وچ نسبتا امن دا دور برقرار رہیا۔ محمود دے دھوہتے ، جو سلطان سلیمان مجاہد دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، دا دور حکومت۔ سلطان ایڈرین د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گیا ، تے اورا برانکویا نے سربیا دے کچھ حصےآں اُتے دوبارہ قبضہ کرلیا۔ اُتے ، سال دے اختتام تو‏ں پہلے ، 79 سالہ برانکوئی دا انتقال ہوگیا۔ سربیا د‏‏ی آزادی نے صرف دو سال اس دے لئی زندہ بچا ، جدو‏ں سلطنت عثمانیہ نے اس د‏ی بیوہ تے باقی تن بیٹےآں دے درمیان اختلاف رائے دے بعد اس د‏ی زمیناں نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے الحاق کرلیا۔ سب تو‏ں کم عمر لازر نے اپنی ماں نو‏‏ں زہر دے ک‏ے اپنے بھائیاں نو‏‏ں جلاوطن کردتا ، لیکن اس دے فورا بعد ہی اس د‏ی موت ہوگئی۔ اس ہنگامہ آرائی وچ سب تو‏ں وڈے بھائی اسٹیفن برونکویć نے اس تخت نو‏‏ں حاصل کیتا لیکن مارچ 1459 وچ اسنو‏ں اقتدار تو‏ں ہٹادتا گیا۔ اس دے بعد سربیا دا تخت بوسنیا دے آئندہ بادشاہ اسٹیفن توماوییچ نو‏‏ں پیش کیتا گیا ، جس نے سلطان محمود نو‏‏ں غصہ پہنچایا۔ اس نے اپنی فوج بھیجی ، جس نے سمیڈریو نو‏‏ں جون 1459 وچ قید کرلیا ، اس نے سرب سربائی وجود دے خاتمے اُتے



                                     

7. موریا د‏‏ی فتح 1458–1460

موریا دے مایوسی کنارے جنوبی عثمانی بلقان تو‏ں ملحق سن ۔ عثمانیاں نے پہلے ہی مراد دوئ دے تحت اس علاقے اُتے حملہ کر دتا سی ، جس نے 1446 وچ کرنتھس دے استھمس وچ بازنطینی دفاع - ہیکسیلیئن دیوار نو‏‏ں تباہ کیتا سی۔ قسطنطنیہ دے آخری محاصرے تو‏ں پہلے محمود نے عثمانی فوج نو‏‏ں موریا اُتے حملہ کرنے دا حکم دتا سی۔ آخری شہنشاہ دے بھائی ، ڈیمیتریوس پالائولوس تے سیمس پالائالووس کوئی امداد بھیجنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی اپنی نااہلی دے نتیجے وچ انہاں دے خلاف البانی-یونانی بغاوت ہويا ، جس دے دوران انہاں نے عثمانی فوجیاں نو‏‏ں بغاوت نو‏‏ں روکنے وچ مدد کيت‏ی دعوت دتی۔ اس وقت ، متعدد بااثر موریت یونانیاں تے البانی باشندےآں نے محمود دے نال نجی صلح کیتا۔ استعمار دے ذریعہ زیادہ سالاں د‏‏ی نااہلی حکمرانی دے بعد ، سلطان نو‏‏ں اپنی سالانہ خراج ادا کرنے وچ انہاں د‏‏ی ناکامی ، تے آخر کار عثمانی حکمرانی دے خلاف اپنا بغاوت ، محمود مئی 1460 وچ موریہ وچ داخل ہويا۔ راجگڑھ مسٹرا قسطنطنیہ دے ٹھیک ست سال بعد ، 29 نو‏‏ں مئی 1460. ڈیمیتریوس نے عثمانیاں دے اک قیدی نو‏‏ں ختم کیتا تے اس دا چھوٹا بھائی سیمس فرار ہوگیا۔ موسم گرما دے اختتام تک ، عثمانیاں نے یونانیاں دے زیر قبضہ تقریبا تمام شہراں نو‏‏ں تحویل وچ لے لیا سی۔

اک وقت دے لئی کچھ ہول آؤٹ باقی رہ‏‏ے۔ جزیرے مونیمواسیا نے ہتھیان سُٹن تو‏ں انکار کردتا ، تے اس اُتے کٹالان دے کوراسیر نے کچھ وقت حکومت کيتی۔ جدو‏ں آبادی نے اسنو‏ں ہٹا دتا تاں انہاں نے 1460 دے اختتام تو‏ں پہلے پوپ دے تحفظ دے لئی سیمس د‏‏ی رضامندی حاصل کيتی۔ جزیرہ منیٰ ، موریہ دے جنوبی سرے اُتے ، مقامی قبیلےآں دے اک ڈھیلے اتحاد دے تحت مزاحمت د‏‏ی ، تے فیر ایہ علاقہ وینس دے زیر اقتدار آیا۔ موریا دے شمال مغرب وچ واقع آخری گیر سلمینیکو سی۔ گریٹاس پیلیالوس اوتھ‏ے فوجی کمانڈر سی ، جو سالمینکو کیسل جسنو‏ں کیسل اورجیا وی کہیا جاندا اے وچ تعینات سی۔ جدو‏ں بالآخر ایہ شہر ہتھیار ڈال گیا ، گریٹاس تے اس دے دستہ تے کچھ قصبے دے رہائشی جدو‏ں جولائ‏ی 1461 تک محل وچ موجود رہے ، جدو‏ں اوہ فرار ہوگئے تے وینشین دے علاقے وچ پہنچ گئے۔

                                     

8. طرابزون د‏‏ی فتح 1460–1461

ٹریبونڈ دے شہنشاہاں نے مختلف مسلم حکمراناں دے نال شاہی شادیاں دے ذریعے اتحاد کیتا۔ ٹری بزنڈ دے شہنشاہ جان چہارم نے اپنی بیٹی د‏‏ی شادی اپنے بہنوئی دے بیٹے ، ازون حسن ، اکی کوونلو دے خاں نال کیندی ، اس دے بدلے وچ ٹریبیونڈ دا دفاع کرنے دا وعدہ کیتا۔ اس نے سینوپ تے کرمانیا دے ترک شہزادےآں تے جارجیا دے بادشاہ تے شہزادےآں تو‏ں وی حمایت دے وعدے حاصل کیتے۔ عثمانیاں نو‏‏ں ٹری بزنڈ اُتے قبضہ کرنے یا سالانہ خراج وصول کرنے دے لئی ترغیب دتی گئی سی۔ مراد دوئم دے وقت انہاں نے سب تو‏ں پہلے 1442 وچ سمندر دے ذریعے راجگڑھ لینے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن اُچے سرف نے لینڈنگ نو‏‏ں مشکل بنا دتا تے اس کوشش نو‏‏ں پسپا کردتا گیا۔ جدو‏ں مہد دوم 1456 وچ بیلگریڈ دا محاصرہ کررہے سن ، اس وقت امسیا دے عثمانی گورنر نے ٹری بزنڈ اُتے حملہ کیتا ، تے اگرچہ اسنو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا ، اس نے بوہت سارے قیدیاں نو‏‏ں اپنے نال لے لیا تے بھاری خراج وصول کیتا۔

محمود فاتح دا ردعمل 1461 دے موسم گرما وچ آیا۔ اس نے بحر دے راستے برسا تے عثمانی بحریہ دے ذریعہ بحری جہاز دے ذریعہ اک وڈی فوج د‏‏ی قیادت د‏‏ی ، پہلے اوہ سونوپ گیا ، تے اسماعیل دے بھائی احمد ریڈ دے نال فوج وچ شامل ہويا۔ اس نے سینوپ اُتے قبضہ کرلیا تے جانداریڈ خاندان دا سرکاری دور اقتدار ختم کردتا ، حالانکہ اس نے احمد نو‏‏ں کستامونو تے سائونوپ دا گورنر مقرر کیتا سی ، لیکن ايس‏ے سال اس تقرری نو‏‏ں کالعدم قرار دے دتا۔ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی پوری تریخ وچ جندرڈ خاندان دے دوسرے ممبراں نو‏‏ں اہ‏م فرائض پیش کیتے گئے۔ ٹری بزنڈ مارچ دے دوران ، ازون حسن نے اپنی والدہ سارہ خاتون نو‏‏ں بطور سفیر بھیج دتا۔ جدو‏ں اوہ پیدل زگانہ د‏‏ی کھڑی چوٹیاں اُتے چڑھ رہے سن ، اس نے سلطان محمود تو‏ں پُچھیا کہ اوہ ٹریبیونڈ د‏‏ی خاطر اس طرح د‏‏ی مشکل تو‏ں کیو‏ں گزر رہیا ا‏‏ے۔ محمود نے جواب دتا:

ماں ، میرے ہتھ وچ اسلام د‏‏ی تلوار اے ، اس مشکل دے بغیر مینو‏ں غازی دے ناں دا مستحق نئيں ہونا چاہیدا ، تے اج تے کل مینو‏ں اللہ دے حضور شرمندہ ہوئے ک‏ے اپنا چہرہ ڈھانپنا ہوئے گا۔

طرابزون دے وکھ تھلگ ہونے دے بعد ، اس تو‏ں پہلے کہ باشندےآں نو‏‏ں معلوم ہوئے کہ اوہ آ رہیا اے ، اس اُتے محمود تیزی تو‏ں تھلے آگیا تے اس نے اسنو‏ں محاصرے وچ رکھیا۔ اس شہر نو‏‏ں اک ماہ دے لئی روکیا گیا اس تو‏ں پہلے کہ شہنشاہ ڈیوڈ نے 15 اگست 1461 نو‏‏ں ہتھیار ڈال دتے۔

                                     

9. والچیا د‏‏ی تحویل 1459–1462

پندرہويں صدی دے اوائل تو‏ں عثمانیاں نے والچیا عثمانی ترکی: واچیا نو‏‏ں اپنے امیدوار نو‏‏ں تخت اُتے بیٹھیا کر اپنے کنٹرول وچ لیانے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن ہر کوشش ناکامی دے نال ختم ہوگئی۔ عثمانیاں نے والاچیا نو‏‏ں اپنے تے ہنگری د‏‏ی بادشاہت دے وچکار بفر زون سمجھیا تے اک سالانہ خراج تحسین پیش کردے ہوئے انہاں دے اندرونی معاملات وچ مداخلت نئيں کيتی۔ دو اہ‏م بنیادی طاقتاں ، ہنگری تے عثمانیاں نے ، والاچیا نو‏‏ں اپنا وسول بنانے دے لئی مستقل جدوجہد جاری رکھی۔ والاچیا نو‏‏ں ہنگری دے حصے وچ گرنے تو‏ں روکنے دے لئی ، عثمانیاں نے اپنے بھائی رادو دے نال مل ک‏ے مراد دے قیدی د‏‏ی حیثیت تو‏ں چار سال گزارے جانے والے نوجوان ولڈ سوم ڈریکلا نو‏‏ں رہیا کیتا ، تاکہ ولاد والیاچیا دے تخت دا دعویٰ کر سک‏‏ے۔ اُتے ، اس د‏ی حکمرانی قلیل مدت سی ، کیو‏ں کہ ہنیاادی نے والاچیا اُتے حملہ کیتا تے اس د‏ی جماعت ، دنیٹی قبیلے نال تعلق رکھنے والے اپنے اتحادی ولادیسلاو دوئ نو‏‏ں تخت اُتے بحال کردتا۔

ولڈ III ڈریکولا مولڈویا فرار ہوئے گیا ، جتھ‏ے اوہ اپنے چچا ، بوگدان II دے تحفظ وچ رہندا سی۔ اکتوبر 1451 وچ ، بوگدان نو‏‏ں قتل کردتا گیا تے ولاد ہنگری فرار ہوگیا۔ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی ذہنیت تے داخلی کم دے بارے وچ جانکاری دے نال ، ترکاں تے نويں سلطان محمود دوئم دے نال اس د‏ی نفرت تو‏ں ولاد دے وسیع علم تو‏ں متاثر ہوک‏ے ، حنیادی نے اپنے سابقہ ​​دشمن تو‏ں صلح کيت‏‏‏ی تے ولاد سوم نو‏‏ں اپنا مشیر بنانے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن ولاد نے انکار کردتا۔

1456 وچ ، عثمانیاں نے قسطنطنیہ نو‏‏ں فتح کرنے دے تن سال بعد ، انہاں نے بلغراد دا محاصرہ کرکے ہنگری نو‏‏ں دھمکی دتی۔ ہنیاادی نے سربیا وچ اک زبردست جوابی حملہ شروع کیتا: جدو‏ں اوہ خود سربیا گیا سی تے محاصرہ تو‏ں آزاد ہويا سی طاعون تو‏ں مرنے تو‏ں پہلے ، ولاد III ڈریکولا نے اپنی نفری نو‏‏ں والاچیا وچ لے لیا ، اپنی آبائی سرزمین اُتے دوبارہ قبضہ کیتا ، تے گستاخانہ ولادیسلاو II نو‏‏ں ہلاک کردتا۔

1459 وچ ، مہد دوم نے ولاد نو‏‏ں اپنے ایلچی بھیجے تاکہ اوہ 10،000 ڈکٹاں د‏‏ی کہیا جاندا اے کہ جدو‏ں محمود فاتح تے رڈو دتی ہینڈسم دیاں فوجاں ٹرگو گوسٹ وچ آئیاں تاں انہاں نے بوہت سارے ترکاں نو‏‏ں شہر دے چاراں طرف مسلط کیہ ہویا دیکھیا ، تے ایہ دیکھ ک‏ے حیرت زدہ ہوئے گیا ، محمود نے پِچھے ہٹنا سمجھیا لیکن انہاں نو‏ں یقین ہوگیا

                                     

10. بوسنیا د‏‏ی فتح 1463

سربیا دے مطلق العنان ، لازار برانکوئی ، 1458 وچ فوت ہوگئے ، تے اس دے ورثاء دے درمیان خانہ جنگی شروع ہوگئی جس دے نتیجے وچ 1459 وچ سربیا اُتے عثمانی فتح ہوئی۔ بوسنیا دے بادشاہ دے بیٹے اسٹیفن توماویوی نے سربیا نو‏‏ں اپنے زیر اقتدار لیانے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن عثمانی مہمات نے اسنو‏ں اپنا منصوبہ ترک کرنے اُتے مجبور کردتا تے اسٹیفن اپنے والد دے دربار وچ پناہ منگدے ہوئے بوسنیا فرار ہوگیا۔ سن २" کچھ لڑائیاں دے بعد ، بوسنیا عثمانیاں د‏‏ی معاون سلطنت بن گیا۔

10 جولائ‏ی 1461 نو‏‏ں ، اسٹیفن سیمس دا انتقال ہوگیا ، تے اسٹیفن ٹومازیوć اس دے بعد بوسنیا دے بادشاہ دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔ 1461 وچ ، اسٹیفن ٹومازیوć نے ہنگریاں دے نال اتحاد کیتا تے عثمانی حملے دے نتیجے وچ پوپ پیس II تو‏ں مدد کيت‏ی درخواست کيتی۔ 1463 وچ ، بوسنیا د‏‏ی سلطنت د‏‏ی طرف تو‏ں سالانہ عثمانیاں نو‏ں دتی جانے والی خراج تحسین دے تنازعہ دے بعد ، اس نے وینیائیاں تو‏ں مدد دے لئی بھیجیا۔ اُتے ، کدی وی بوسنیا نئيں پہنچیا۔ 1463 وچ ، سلطان محمود دوئم نے ملک وچ اک فوج د‏‏ی قیادت کيتی۔ بابوواک دا شاہی شہر جلد ہی گر گیا ، تے اسٹیفن ٹومازیوć نو‏‏ں جازے تے بعدازاں کلوجا واپس چلا گیا۔ محمود نے بوسنیا اُتے حملہ کیتا تے اس نے اسٹیفن ٹومایویوی تے اس دے چچا رادیوج نو‏‏ں پھانسی دے ک‏ے بہت جلد اس اُتے فتح حاصل کرلئی- بوسنیا سرکاری طور اُتے 1463 وچ گر گیا تے سلطنت عثمانیہ دا مغربی ترین صوبہ بن گیا۔



                                     

11. عثمانی وینیسی جنگ 1463–1479

مرکزی مضمون: عثمانی – وینشین جنگ 1463–79

بازنطینی مورخ مائیکل کریٹوبلس دے مطابق ، اتھمناں دے عثمانی کمانڈر دے اک البانوی غلام دے بعد اس دے مالک دے خزانے تو‏ں اک لکھ چاندی دے عہد لے ک‏ے وینیشین دے قلعہ کورون کورونی فرار ہوگئے۔ اس دے بعد مفرور نے عیسائیت اختیار کرلئی ، لہذا عثمانی دے مطالبے نو‏‏ں وینشوی حکا‏م نے انکار کردتا۔ نومبر 1462 وچ اسنو‏ں بہانے دے طور اُتے ، وسطی یونان وچ عثمانی کمانڈر ، ٹورہانو اولمر بی ، نے حملہ کیتا تے نیڑے لیپینٹو نیفپکٹوز دے ویتنامی قلعہ نو‏‏ں لینے وچ کامیابی حاصل کيتی۔ 3 اپریل 1463 نو‏‏ں ، اُتے ، موریا دے گورنر ، عیسی بیگ ، نے غداری دے ذریعہ وینشین دے زیر قبضہ شہر ارگوس اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ تے بحیرہ اسود وچ تجارتی مراعات حاصل کرنے دے لئی ہر سال 10،000 ڈوکیٹ د‏‏ی خراج پیش کرنے اُتے اتفاق کیتا گیا۔ اس معاہدے دے نتیجے وچ ، وینس نے لیونٹ وچ اک کمزور پوزیشن حاصل کيتی۔

                                     

12. اناطولیائی فتوحات 1464–1473

درمیانی عمر دے دوسرے نصف حصے وچ سلجوکاں دے بعد دے دور دے دوران ، اناتولیہ وچ متعدد ترکمن سلطنتاں نو‏‏ں اجتماعی طور اُتے اناطولیائی بییلک کہیا جاندا ا‏‏ے۔ کرامینیڈ ابتدا وچ اناطولیہ د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م طاقت ، قرمان تے کونیا دے جدید صوبےآں دے آس پاس سن ۔ لیکن چودہويں صدی دے آخر تک عثمانیاں نے اناطولیہ دے بیشتر علاقےآں اُتے غلبہ حاصل کرنا شروع کردتا ، جس تو‏ں کرمان اثر و رسوخ تے وقار نو‏‏ں کم کیتا گیا۔

کرمان دا ابراہیم دوم کرمان دا حکمران سی ، تے اپنے آخری سالاں دے دوران ، اس دے بیٹے تخت دے لئی جدوجہد کرنے لگے۔ اس دا وارث ظاہر کرفان دا سی ، جو سیلفیک دا گورنر سی۔ لیکن اک چھوٹے بیٹے پیر احمد نے خود کوکونیا وچ کرمان دا گلہ قرار دتا۔ ابراہیم مغربی علاقےآں دے اک چھوٹے تو‏ں شہر وچ فرار ہوگیا جتھ‏ے اس د‏ی موت 1464 وچ ہوگئی۔ تخت تو‏ں مقابلہ کرنے دے دعوے دے نتیجے وچ بیلیک وچ تعطل پیدا ہويا۔ اس دے باوجود ، اکوونیو سفید بھیڑ ترکمناں دے سلطان ازون حسن د‏‏ی مدد تو‏ں ، ششک تخت اُتے چڑھنے وچ کامیاب رہیا۔ اُتے ، انہاں دا اقتدار مختصر سی ، کیو‏ں کہ پیر احمد نے سلطان مہمت دوم تو‏ں مدد کيت‏ی اپیل د‏‏ی ، تے مہمت نو‏‏ں کچھ ایسا علاقہ پیش کیتا جس نو‏‏ں ششک نے روکنے تو‏ں انکار کردتا۔ عثمانی مدد تو‏ں ، پیر احمدت نے داغازıار د‏‏ی لڑائی وچ ششک نو‏‏ں شکست دتی۔ شاک نو‏‏ں کسی نامعلوم تریخ تک سلفیک تو‏ں مطمئن ہونا پيا۔

اناطولیائی بیالک دا اتحاد پہلی مرتبہ مہد دوم تو‏ں پنجاہ سال پہلے سلطان بایزید اول نے انجام دتا سی لیکن 1402 وچ انقرہ د‏‏ی تباہ کن جنگ دے بعد ، نو تشکیل شدہ اتحاد ختم ہوگیا سی۔ مہد دوم نے ترکی د‏‏ی دوسری ریاستاں اُتے عثمانی طاقت حاصل کرلئی ، تے انہاں فتوحات نے اسنو‏ں ہور یورپ د‏‏ی طرف دھکیل دتا۔

اک ہور اہ‏م سیاسی ہستی جس نے مہدوی دوم د‏‏ی مشرقی پالیسی د‏‏ی تشکیل کيت‏سی اوہ وہائٹ ​​بھیڑ ٹورکومین سن ۔ ازون حسن د‏‏ی سربراہی وچ ، اس بادشاہی نے مشرق وچ اقتدار حاصل کیتا۔ لیکن سلطنت ٹرائبونڈ تے جمہوریہ وینس جداں مسیحی طاقتاں تے ترکماناں تے کرامانی قبیلے دے وچکار اتحاد دے نال مضبوط تعلقات د‏‏ی وجہ تو‏ں ، محمود نے انہاں نو‏ں اپنی طاقت دے لئی خطرہ سمجھیا۔

                                     

13. مالدوویا دے نال جنگ 1475–1476

1456 وچ ، پیٹر III ہارون نے اس د‏ی جنوبی سرحداں نو‏‏ں یقینی بنانے دے لئی عثمانیاں نو‏‏ں 2،000 سونے دے نرخاں د‏‏ی سالانہ خراج ادا کرنے اُتے اتفاق کیتا ، اس طرح ترکی دے مطالبات نو‏‏ں قبول کرنے والا پہلا مالڈویائی حکمران بن گیا۔ سن 63" اس دے جانشین اسٹیفن دتی گریٹ نے عثمانیاں دے خلاف جنگ نو‏‏ں مسترد کردتا تے اس دے بعد متعدد شدید جنگاں شروع ہوئیاں۔ سن 64" اسٹیفن نے والچایا نو‏‏ں اپنے اثر و رسوخ دے دائرہ کار وچ لیانے د‏‏ی کوشش کيتی تے اس طرح والچیان تخت دے لئی اپنی پسند د‏‏ی حمایت کيتی۔ اس دا نتیجہ ایہ ہويا کہ ہنگریائیاں ، عثمانیاں تے اسٹیفن دے حمایت یافتہ والاچین حکمراناں دے وچکار پائیدار جدوجہد ہوئی۔ حدیث پاشا رومیلیا دے گورنر دے تحت عثمانی فوج نو‏‏ں 1475 وچ اسٹیفن د‏‏ی والاچیا وچ دخل اندازی د‏‏ی سزا دینے دے لئی بھیجیا گیا سی۔ اُتے ، عثمانیاں نو‏‏ں واسلوئی د‏‏ی لڑائی وچ زبردست شکست دا سامنا کرنا پيا۔ اسٹیفن نے عثمانیاں نو‏‏ں فیصلہ کن شکست دتی ، جسنو‏ں "کراس نے اسلام دے خلاف ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں وڈی حفاظت" دے طور اُتے بیان کیتا ، تے اسنو‏ں چھوٹے پیمانے اُتے مولڈویاں دے حملےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں مسلسل ہراساں کیتا جاندا رہیا۔ جلد ہی انہاں نو‏‏ں وی بھکھ دا سامنا کرنا پيا ، طاعون پھیلنے تو‏ں صورتحال ہور خراب ہوگئی ، تے عثمانی فوج عثمانی سرزمین نو‏‏ں واپس ہوگئی۔ اس دے باوجود والچیا نو‏‏ں اسٹیفن دا خطرہ ختم ہوگیا۔

                                     

14. البانیہ د‏‏ی فتح 1466–1478

جارج کستریوندی اسکندربیگ اسکندر بی د‏‏ی سربراہی وچ البانین مزاحمت ، البانوی نوبل تے عثمانی حکمران طبقے دے سابق رکن ، نے عثمانی توسیع نو‏‏ں روک دتا۔ سکندربیگ نے 1444 وچ لیگ د‏‏ی لیہیہ وچ سلطنت دے خلاف لڑائی وچ البانیاہ د‏‏ی سلطنتاں نو‏‏ں متحد کردتا سی۔ محمد دوم البانیا نو‏‏ں محکوم نئيں کر سکدا سی ، حالانکہ سکندربیگ زندہ سی ، حالانکہ اس نے دو بار 1466 تے 1467 خود کروزی دے خلاف عثمانی فوج د‏‏ی قیادت د‏‏ی سی۔ سکندربیگ د‏‏ی 1468 وچ موت دے بعد ، البانی باشندےآں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی جگہ لینے دے لئی کوئی قائد نئيں ملیا ، تے بالآخر محدث دوم نے کروجا تے البانیہ نو‏‏ں 1478 وچ فتح کرلئی-

بہار 1466 وچ ، سلطان محمود نے اک وڈی فوج دے نال البانویاں تے انہاں دے رہنما ، اسکندربیگ دے خلاف مارچ کیتا ، جس نے عثمانیاں د‏‏ی طویل مزاحمت کيت‏سی ، تے بار اٹلی تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی سی۔ سن البانیائی عوام دے لئی ، عثمانی – وینیشین جنگ دے پھوٹ نے اپنی آزادی دا اعادہ کرنے دا سنہری موقع پیش کیتا۔ وینینیائیاں دے لئے، البانیائیاں نے دورازو تے اسکوٹری دے وینیشین ساحلی علاقےآں نو‏‏ں اک مفید احاطہ فراہ‏م کیہ۔ اس مہم دا سب تو‏ں وڈا نتیجہ قلعہ الباسان د‏‏ی تعمیر دا سی ، مبینہ طور اُتے صرف 25 دن دے اندر۔ پرانے ویا ایگناٹیہ دے اختتام دے نیڑے واقع نشیبی مقام اُتے واقع اس قلعے نے البانیا نو‏‏ں نصف حصے وچ مؤثر طریقے تو‏ں کٹ دتا ، تے شمالی ہائ لینڈز وچ سکندربیگ دا اڈہ جنوب وچ وینشین دے حصےآں تو‏ں وکھ کردتا۔ اُتے ، سلطان دے انخلا دے بعد اسکندربیگ نے خود سردیاں د‏‏ی مدد اٹلی وچ گزاری۔ 1467 دے اوائل وچ اس د‏ی واپسی اُتے ، اس د‏ی افواج نے پہاڑیاں تو‏ں گھات لگیائی ، بلبن پاشا نو‏‏ں شکست دتی ، تے کرویا کروجا دے قلعے دا محاصرہ اٹھا لیا۔ انہاں نے وی الباسان اُتے حملہ کیتا لیکن اوہ اس اُتے قبضہ کرنے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ مہد دوم نے البانیا دے خلاف دوبارہ مارچ کردے ہوئے جواب دتا۔ انہاں نے حوصلہ افزائی دے نال البانیاں دے مضبوط گڑھاں دے خلاف حملےآں دا پِچھا کیتا ، جدو‏ں کہ وینیشین ملکاں نو‏‏ں وکھ تھلگ رکھنے دے لئی چھاپےآں دے لئی دستے بھیجے۔ عثمانی اک بار فیر کرویا نو‏‏ں لینے وچ ناکا‏م رہے ، تے اوہ اس ملک نو‏‏ں محکوم بنانے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ اُتے ، سردیاں تو‏ں طاعون د‏‏ی وبا پھیل گئی ، جو سالانہ تکرار ہُندی اے تے مقامی مزاحمت د‏‏ی طاقت نو‏‏ں ختم کر دیندی ا‏‏ے۔ سکندربیگ خود وینیشین دے مضبوط گڑھ لِس لیزی وچ ملیریا د‏‏ی وجہ تو‏ں چل بسا ، تے اپنے فائدہ دے لئی وینس د‏‏ی البانین بادشاہاں نو‏‏ں استعمال کرنے د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں ختم کیتا۔ سن 56" البانی باشندے اپنے سامان اُتے چھڈ گئے تے آہستہ اگلی دہائی وچ دب کر رہ گئے۔

سکندربیگ د‏‏ی وفات دے بعد ، مہد دوم نے ذا‏تی طور اُتے 1478–79 وچ شکوڈریا دے محاصرے د‏‏ی قیادت د‏‏ی ، جس وچ ابتدائی عثمانی دائرہ کار آکپاشازادے 1400–81 نے لکھیا سی ، "سلطان محمود د‏‏ی تمام فتوحات شکوڈریا دے قبضے تو‏ں پوری ہوئیاں۔" وینیشین تے شکوڈرانس نے حملےآں کیخلاف مزاحمت د‏‏ی تے قلعے اُتے قابض رہے جدو‏ں تک کہ وینس نے قسطنطنیہ دے معاہدے وچ عثمانی سلطنت نو‏‏ں جنگ دے خاتمے د‏‏ی شرط دے طور اُتے شکوڈریا دے حوالے نئيں کیتا۔

                                     

15. کریمین پالیسی 1475

سانچہ:اصل:قریم یورتی متعدد ترک باشندے ، جنہاں نو‏ں اجتماعی طور اُتے کریمین تاتار کہیا جاندا اے ، ابتدائی قرون وسطی تو‏ں ہی جزیرہ نما وچ آباد سن ۔ تیمور دے ذریعہ پندرہويں صدی دے اوائل وچ گولڈن ہارڈ د‏‏ی تباہی دے بعد ، کریمین تاتاراں نے چنگیز خان دے اولاد ہاکی گیرے دے تحت اک آزاد کریمین خانٹ د‏‏ی بنیاد رکھی۔

کریمین تاتاراں نے دریائے کونی تو‏ں لے ک‏ے دریسٹر ڈینیسٹر تک پھیلی ہوئی پٹیاں اُتے قابو پالیا ، لیکن اوہ گاجریا جینیسی کالونیاں دے ناں تو‏ں تجارتی جینیسی شہراں اُتے کنٹرول حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہے ، جو 1357 دے بعد تو‏ں جینیسیاں دے زیر قبضہ سی۔ قسطنطنیہ د‏‏ی فتح دے بعد ، جینیاں دے مواصلات منقطع ہوگئے ، تے جدو‏ں کریمین تاتاراں نے عثمانیاں تو‏ں مدد کيت‏ی درخواست کيتی تاں ، انہاں نے 1475 وچ گیڈک احمد پاشا د‏‏ی سربراہی وچ جینیسی شہراں اُتے حملہ کیتا ، جس تو‏ں کفا تے دوسرے تجارتی شہراں نو‏‏ں اپنے زیر اقتدار لیایا۔ جینیسی شہراں اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، عثمانی سلطان نے میل I گِرا‏ئی نو‏‏ں اسیر بنا لیا ، بعد وچ اس نے کریمین خاناں اُتے عثمانی سلطنت قبول کرنے تے عثمانی سلطنت دے معاون شہزادےآں د‏‏ی حیثیت تو‏ں حکمرانی کيت‏ی اجازت دینے دے بدلے وچ رہیا کیتا۔ اُتے ، کریمین خاناں دے پاس حالے وی سلطنت عثمانیہ تو‏ں بہت وڈی خودمختاری سی ، جدو‏ں کہ عثمانیاں نے براہ راست جنوبی ساحل اُتے کنٹرول کیتا سی۔

                                     

16. اٹلی د‏‏ی مہم 1480

تفصیلی لی لئی ویکھو: اوٹرانٹو اُتے عثمانی حملہ فاتح محد دوم دا کانسی دا تمغہ

گڈک احمد پاشا د‏‏ی سربراہی وچ اک عثمانی فوج نے 1480 وچ اٹرا اُتے حملہ کیتا ، جس نے اوٹرنٹو اُتے قبضہ کرلیا۔ کھانے د‏‏ی عدم دستیابی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، گیڈک احمد پاشا اپنی زیادہ تر فوجاں دے نال البانیا واپس پرت آئے ، تے اٹلی وچ اوٹرنٹو دا دفاع کرنے دے لئی 800 پیتادہ تے 500 سوار دستےآں نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا۔ ایہ فرض کیتا گیا سی کہ اوہ سردیاں دے بعد واپس آجائے گا۔ چونکہ ایہ قسطنطنیہ دے زوال دے صرف 28 سال بعد سی ، اس لئی کچھ خدشہ سی کہ روم وی ايس‏ے قسمت دا شکار ہوئے گا۔ پوپ تے روم دے شہریاں نو‏‏ں شہر خالی کرنے دے منصوبے بنائے گئے سن ۔ پوپ سکسٹس IV نے صلیبی جنگ دے لئی اپنی 1481 کال نو‏‏ں دہرایا۔ اٹلی دے متعدد شہراں ، ہنگری تے فرانس نے اس اپیل دا مثبت جواب دتا۔ اُتے ، جمہوریہ وینس نے عثمانیاں دے نال 1479 وچ اک مہنگے امن معاہدے اُتے دستخط کیتے سن ۔

1481 وچ نیپلس دے بادشاہ فرڈینینڈ اول نے نیپلس دے بیٹے الفونسو دوم د‏‏ی سربراہی وچ اک فوج کھڑی کيتی۔ ہنگری دے بادشاہ ماتھییاس کوروینس دے ذریعہ فوج د‏‏ی اک دستہ فراہ‏م کيتی گئی سی۔ یکم مئی 1481 نو‏‏ں اس شہر دا محاصرہ کرلیا گیا۔ 3 مئی نو‏‏ں محمود د‏‏ی موت دے بعد ، اس د‏ی جانشینی دے بارے وچ جھگڑے ہونے دے بعد عثمانیاں نو‏‏ں اوٹرانٹو وچ کمک بھیجنے تو‏ں ممکنہ طور اُتے روک دتا گیا۔ چنانچہ اوٹرنٹو اُتے ترک قبضہ عیسائی فوج دے نال مذاکرات دے ذریعے ختم ہويا ، ترکاں نو‏‏ں البانیہ واپس جانے د‏‏ی اجازت دے دتی گئی ، تے اوٹارو نو‏‏ں 1481 وچ پوپل فورسز نے واپس لے لیا۔

                                     

17. قسطنطنیہ د‏‏ی آبادی 1453–1478

تفصیلی لی لئی ویکھو: استنبول د‏‏ی تاریخ

قسطنطنیہ نو‏‏ں فتح کرنے دے بعد ، جدو‏ں بالآخر مہد دوم شہر نو‏‏ں داخل ہويا جتھ‏ے ہن ٹاپکپی گیٹ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، تاں اوہ فورا. ہی اپنے گھوڑے اُتے سوار ہوگیا صوفیہ چلا گیا ، جتھ‏ے اس نے عمارت نو‏‏ں محفوظ رکھنے دا حکم دتا۔ انہاں نے حکم دتا کہ اوتھ‏ے اک امام اس تو‏ں ملیاں تاکہ مسلما‏ن مسلک دا نعرہ لگیاواں: "ميں گواہی دیندا ہاں کہ اللہ دے سوا کوئی معبود نئيں ا‏‏ے۔ میں گواہی دیندا ہاں کہ محمد اللہ دے رسول ني‏‏‏‏ں۔"

                                     

18. انتظامیہ تے سبھیاچار

محمود دوئم نے عربی "سیاسہ" دا ناں اک ایسی کتاب تو‏ں شائع کیتا سی جو انہاں نے شائع کیتا سی تے ایہ دعوی کیتا سی کہ اوہ اپنے سامنے بزنطینی سیزر دے سیاست دے نظریات دا مجموعہ ا‏‏ے۔ اس نے اطالوی فنکاراں ، انسان دوست تے یونانی اسکالراں نو‏‏ں اپنے دربار وچ جمع کیتا ، بازنطینی چرچ نو‏‏ں کم جاری رکھنے د‏‏ی اجازت دتی ، سرپرست جینیڈیئس نو‏‏ں عیسائی نظریے دا ترک بولی وچ ترجمہ کرنے دا حکم دتا ، تے وینس تو‏ں جینیٹل بیلینی نو‏‏ں اپنے پورٹریٹ دے طور اُتے مقرر کیتا۔ اس دے اختیار نے تمام عثمانی آرتھوڈوکس عیسائیاں تک توسیع کردتی ، تے اس نے مضافات‏ی علاقےآں وچ جینیئس تے وینشین د‏‏ی بستیاں نو‏‏ں خارج کردتا تے مسلم تے یہودی آبادکاراں نو‏‏ں مکمل طور اُتے خارج کردتا۔ اس طریقے تو‏ں عیسائی بازنطینیاں د‏‏ی بالواسطہ حکمرانی کيت‏ی اجازت ہوگئی تے قابضین نو‏‏ں نسبتا خودمختاری دا احساس ہونے لگیا ایتھ‏ے تک کہ مہد دوم نے اس شہر نو‏‏ں ترکی دے راجگڑھ وچ تبدیل کرنے دے بعد ترکی نو‏‏ں دوبارہ تو‏ں تعمیر کرنا شروع کیتا ، جو ایہ سن 1920 د‏‏ی دہائی تک برقرار رہیا۔

                                     

19. نشاۃ ثانیہ فنکاراں د‏‏ی سرپرستی

مشرقی بحیرہ روم وچ عثمانی غلبہ نو‏‏ں وسعت دینے د‏‏ی اپنی کوششاں دے علاوہ ، محمد ثانی نے وی مغربی فن تے ادب دا اک بہت وڈا مجموعہ جمع کیتا ، جس وچو‏ں بیشتر پنرجہرن فنکاراں نے تیار کیتا سی۔ چھوٹی عمر ہی تو‏ں ، محمود نے رینیساس فن تے کلاسیکی ادب تے تریخ وچ دلچسپی دا مظاہرہ کیتا سی ، اس دے نال اسکول د‏‏یاں کتاباں وچ قدیم سککاں د‏‏ی تصویر کشی د‏‏ی عکاسی تے یورپی طرز دے نقش خاکہ نگاری کيتی گئی سی۔ ہور ایہ کہ اس دے پاس مبینہ طور اُتے دو ٹیوٹر سن ، اک یونانی بولی وچ تربیت یافتہ سی تے دوسرا لاطینی بولی وچ ، اس نے کلاسیکی تاریخاں پڑھیاں جنہاں وچ کانسٹینٹینپل دے خاتمے تک دے دناں وچ لاٹریس ، لیوی تے ہیروڈوٹس شامل سن ۔

اپنے دورِ حکومت دے آغاز تو‏ں ہی ، محمود نے اطالوی نشاۃ ثانیہ فنکاراں د‏‏ی سرپرستی وچ سرمایہ کاری کيتی۔ 1461 وچ انہاں د‏‏ی پہلی دستاویزی درخواست آرٹسٹ میٹو ڈی پستی د‏‏ی طرف تو‏ں اک کمیشن سی ، جو رمینی دے مالک ، سگسمنڈو مالٹیٹا دے دربار وچ رہائش پذیر سی۔ ایہ پہلی کوشش ناکا‏م سی ، حالانکہ ، جدو‏ں پاسی نو‏‏ں وینشین حکا‏م نے عثمانی جاسوس ہونے دا الزام عائد کردے ہوئے اسنو‏ں کریٹ وچ گرفتار کیتا سی۔ بعد وچ د‏‏ی جانے والی کوششاں تے ثمر آور ثابت ہاں گی ، کچھ قابل فنکار جنہاں وچ کوسٹنزو دا فریرا تے جنتیل بیلینی دونے شامل سن عثمانی دربار وچ مدعو کیتے گئے سن ۔

                                     

20. علم و ہنر د‏‏ی سرپرستی

محمد ثانی عظیم فاتح ہونے دے نال علم و ہنر دا وی سرپرست سی۔ اس نے قسطنطنیہ د‏‏ی فتح دے بعد اٹلی دے مصوراں تے یونانی دانشوراں نو‏‏ں اپنے دربار دا حصہ بنایا تے مسلم سائنس دان تے ہنرمند وی اس دے دربار تو‏ں وابستہ سن ۔ اس نے قسطنطنیہ وچ اک یونیورسٹی قائم کيتی تے فاتح مسجد سمیت کئی مسیتاں، نہراں تے طوپقپو سرائي تعمیر کرایا۔

محمد ثانی دا دور رواداری تے برداشت دا دور سمجھیا جاندا اے جس وچ اس نے مفتوح بازنطینیاں دے نال نیک سلوک کیتا جو قرون وسطی دے یورپیاں دے لئی حیران کن سی۔ محمد ثانی دے دور وچ حکومت وچ سلطنت دے مسیحیاں تے یہودیاں دے نال مثالی سلوک کیتا جاندا سی تے انہاں نو‏ں ہر قسم د‏‏ی خود مختاری حاصل سی۔

نشاۃ ثانیہ فنکاراں د‏‏ی انہاں د‏‏ی سرپرستی دے علاوہ ، محمود اسيں عصری تے کلاسیکی ادب تے تریخ دے وی خواہش مند عالم سن ۔ اس دلچسپی دا نتیجہ محدث د‏‏ی اک وڈی کثیر لسانی لائبریری د‏‏ی تعمیر دے کم اُتے نکلیا جس وچ فارسی ، عثمانی ترکی ، عربی ، لاطینی تے یونانی بولی وچ ہور زباناں دے علاوہ 8000 تو‏ں زیادہ نسخے موجود سن ۔ اس وڈے ذخیرے وچ ایہ گل قابل ذکر اے کہ محمود دا یونانی اسکرپٹوریم سی ، جس وچ سکندر اعظم دے عظیم تے ہومر دے الیاڈ د‏‏ی آریاناں دے ’اناباسس‘ د‏‏ی کاپیاں شامل سن۔ کلاسیکی کماں وچ اس د‏ی دلچسپی کئی سمتاں وچ بڑھی ، جس وچ یونان دے مصنف کرتبیولوس آف امبرس د‏‏ی سرپرستی وی شامل اے ، جس نے یونانی نسخہ ہسٹری آف مہمڈ فاتح تیار کیتا ، اس دے نال ہی قسطنطنیہ د‏‏ی فتح دے بعد حاصل شدہ یونانی نسخےآں نو‏‏ں بازیافت کرنے تے انہاں نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی کوششاں دے نال۔"

مورخین دا خیال اے کہ محمود دے وسیع ثقافتی تے فنکارانہ ذوقاں ، خاص طور اُتے مغرب د‏‏ی طرف ، مختلف سفارتی تے انتظامی کم انجام دیندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی نشاۃ ثانیہ فنکاراں د‏‏ی سرپرستی نو‏‏ں بحیرہ روم د‏‏ی ہور بااثر ریاستاں دے نال سفارتکاری دے اک طریقہ تو‏ں تعبیر کیتا گیا اے ، اہ‏م گل ایہ اے کہ اطالوی ریاستاں وچ نیپلس تے جمہوریہ فلورنس سمیت کئی اطالوی ریاستاں۔

                                     

21. حکومت کیت‏‏ی مرکزیت

فاتح محمود نے اپنی شاہی عدالت ، دیوان د‏‏ی تعمیر دے ذریعہ اقتدار نو‏‏ں مستحکم کیتا ، جو انہاں دے نال پوری طرح وفادار ہون گے تے اسنو‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ خودمختاری تے اختیار کيتی اجازت دین گے۔ پچھلی سلطاناں دے تحت دیوان اشرافیہ خانداناں دے ممبراں تو‏ں بھریا ہويا سی جس وچ کدی سلطان دے مقابلے وچ دوسرے مفادات تے وفاداری ہُندی سی۔ محمود فاتح نے سلطنت نو‏‏ں غازی ذہنیت تو‏ں دور کر دتا جو حکمرانی وچ قدیم روایات تے تقریبات اُتے زور دیندا اے تے اس سلطنت نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے ڈیویرم پس منظر دے عہدیداراں اُتے مشتمل اک مرکزی بیوروکریسی د‏‏ی طرف لے گیا۔ ہور برآں ، فاتح محمود نے انہاں دینی علماء نو‏‏ں جو عثمانی مدرسےآں دا حصہ سن عثمانی بیوروکریسی دے تنخواہ دار ملازمین وچ تبدیل کرنے دا قدم اٹھایا جو انہاں دے وفادار سن ۔ ایہ مرکزی حیثیت 1477–1481 دے دوران جاری کردہ کنون ناں دے ذریعہ ممکن ہوئی تے باقاعدہ طور اُتے ممکن ہوئی ، جس نے پہلی بار عثمانی حکومت وچ اعلیٰ عہدیداراں ، انہاں دے کردار تے ذمہ داریاں ، تنخواہاں ، پروٹوکول تے سزاواں دے نال ایہ وی دسیا کہ اوہ اک دوسرے تو‏ں کس طرح دا تعلق رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ تے سلطان۔

اک بار جدو‏ں محمود نے عثمانی بیوروکریسی تشکیل دتی تے اک سلطنت معاشرے تو‏ں اک مرکزی حکومت وچ سلطنت نو‏‏ں تبدیل کردتا ، تاں اس نے ایداں دے عہدیداراں د‏‏ی تقرری دا خیال رکھیا جو انہاں دے ایجنڈے نو‏‏ں نافذ کرنے وچ انہاں د‏‏ی مدد کرن گے۔ انہاں دا پہلا گرینڈ وجیئر زگانوس پاشا سی جو اک بزرگ دے مقابلہ وچ دیوانی پس منظر دا سی ،

                                     

22. ذا‏تی زندگی

محمد فاتح د‏‏ی پہلی اہلیہ گل بہار خاتون سن۔ اوہ مصطفیٰ پاشا د‏‏ی بہن سن۔ دونے نے 1446 وچ شادی کيتی۔ انہاں دا اک بیٹا ، بایزید دوم ، تے اک بیٹی گیویرہن ہٹن سی۔ جنہاں نے گریسیائی نوادرات تے آثار وچ دلچسپی لینے د‏‏ی بدولت مہمد نو‏‏ں اک فیلحلین د‏‏ی حیثیت تو‏ں ذکر کیتا۔ اس دے حکم اُتے ہی پارٹینن تے ہور ایتھنائی یادگاراں نو‏‏ں تباہی تو‏ں بچایا گیا۔ اس دے علاوہ ، محمد دوم خود وی "اوniنی" مددگار ، مددگار دے ناں تو‏ں لکھنے والے شاعر سن تے انہاں نے اک کلاسیکی دیوان شعری مجموعہ چھڈیا۔

                                     

23. شخصیت

محمد فاتح صرف اپنی فتوحات د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور نئيں اے بلکہ انتظام سلطنت تے اپنی حیرت انگیز قابلیت دے باعث وی شہرہ رکھدا ا‏‏ے۔ اس نے پہلی مرتبہ سلطنت عثمانیہ دے لئی باقاعدہ قوانین مرتب کیتے ۔

                                     

24. انتقال

سلطان محمد فاتح 3 مئی 1481ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ انہاں دا مزار استنبول وچ فاتح مسجد دے برابر وچ ا‏‏ے۔ آبنائے باسفورس اُتے قائم کیتے جانے والے دوسرے پل نو‏‏ں انہاں دے ناں اُتے "سلطان محمد فاتح پل" دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔

1481 وچ محمود نے عثمانی فوج دے نال مارچ کیتا ، لیکن مالٹائپ پہنچ ک‏ے استنبول بیمار ہوگیا۔ اوہ صرف روڈس تے جنوبی اٹلی اُتے قبضہ کرنے دے لئی نويں مہمات دا آغاز ک‏ر رہ‏ے سن ، اُتے کچھ مورخین دے مطابق اس دا اگلا سفر مصر د‏‏ی مملوک سلطنت نو‏‏ں ختم کرنے تے مصر اُتے قبضہ کرنے تے خلافت دا دعوی کرنے دا سی۔

محمد فاتح دے بعد اس دا بیٹا بایزید ثانی تخت نشین ہويا جس نے تیس سال حکومت کيتی۔

                                     

25. ہور ویکھو

  • سلطنت عثمانیہ
  • فتح قسطنطنیہ
  • بازنطینی سلطنت
  • ترکی
== ماخذ ==
  • سانچہ:The Late Medieval Balkans
  • Harris, Jonathan, The End of Byzantium. New Haven CT and London: Yale University Press, 2010. ISBN 978-0-300-11786-8
  • 1991 Architecture, Ceremonial, and Power: The Topkapi Palace in the Fifteenth and Sixteenth Centuries. Architectural History Foundation.
  • Fredet, Peter 1888. Modern History; From the Coming of Christ and Change of the Roman Republic into an Empire, to the Year of Our Lord 1888. Baltimore: J. Murphy & Co. 383 pp
  • Nicolle, David 2000. Constantinople 1453: The End of Byzantium. Osprey Publishing. ISBN 1-84176-091-9.
  • Arnold, Thomas 2001. The Renaissance at War. Cassell & Co. ISBN 0-304-35270-5.
  • Dyer, T. H., & Hassall, A. 1901. A history of modern Europe From the fall of Constantinople. London: G. Bell and Sons.
  • Stavrides, Théoharis 2001. The Sultan of Vezirs: The Life and Times of the Ottoman Grand Vezir Mahmud Pasha Angelovic 1453–1474. Brill. ISBN 978-90-04-12106-5.
  • سانچہ:Mehmed the Conqueror and His Time
  • Philippides, Marios, Emperors, Patriarchs, and Sultans of Constantinople, 1373–1513: An Anonymous Greek Chronicle of the Sixteenth Century. Brookline MA: Hellenic College Press, 1990. ISBN 0-917653-16-5
  • İnalcık; Halil, Review of Mehmed the Conqueror and his Time
  • سانچہ:The Papacy and the Levant
  • Finkel, Caroline 2005. Osmans Dream: The Story of the Ottoman Empire, 1300–1923. Basic Books. ISBN 978-0-465-02396-7.
  • Müller-Wiener, Wolfgang 1977. Bildlexikon zur Topographie Istanbuls: Byzantion, Konstantinupolis, Istanbul bis zum Beginn d. 17 Jh. in German. Tübingen: Wasmuth. ISBN 978-3-8030-1022-3.
  • Imber, Colin, The Ottoman Empire, 1300–1650: The Structure of Power. 2nd Edition. New York: Palgrave Macmillan, 2009. ISBN 978-0-230-57451-9
  • Finkel, Caroline 2007. Osmans Dream: The Story of the Ottoman Empire, 1300–1923. Basic Books. ISBN 978-0-465-02396-7.
  • Silburn, P. A. B. 1912. The evolution of sea-power. London: Longmans, Green and Co.
                                     

26. حوالے

بارلے جوڑ

سانچہ:NIE Poster

  • Contemporary portraits
  • Constantinople Siege & Fall, BBC Radio 4 discussion with Roger Crowley, Judith Herrin & Colin Imber In Our Time, 28 December 2006
  • Chapter LXVIII: "Reign of Mahomet the Second, Extinction of Eastern Empire" by Edward Gibbon
  • سلطان محمد الفاتح د‏‏ی اک فلم انگریزی انیمیشن

سانچہ:Portal bar سانچہ:Sultans of the Ottoman Empire سانچہ:Sons of the Ottoman Sultans سانچہ:Maturidi سانچہ:Sufi

والدہ سلطان
                                               

والدہ سلطان

سانچہ:Voidd والدہ سلطان عثمانی ترکی: والده سلطان سلطنت عثمانیہ دے حکمران سلطان د‏‏ی ملکہ ماں دا خطاب سی۔ رسمی طور اُتے ایہ خطاب سب تو‏ں پہلے وچ عائشہ حفصہ سلطان نو‏‏ں دتا گیا جو سلیم اول د‏‏ی بیوی تے سلیمان اعظم د‏‏ی ماں سن۔

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →